ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 
333 
alsof de normale fauna, die van de groene dennennaalden 
leeft, door de overweldigers geheel en al op zijde gedron- 
gen was. De dieren, die niet van de dennen afkomstig 
zijn, doch normaal in het bodemdek leven, zooals b.v. ver- 
schillende kevers enz., blijven hier natuurlijk buiten be- 
schouwing. 
Een tweede feit, dat opviel, was, dat het totale aantal 
van Panolis - poppen en hare parasieten te zamen het grootste 
dââr was, waar de plaag nog slechtséén jaar geduurd had; waar 
deze reeds twee jaren geheerscht had, was die hoeveelheid 
per zelfde vlaktemaat steeds geringer. Ik geloof, dat dit 
aldus te verklaren is, dat daar, waar de boomen ook reeds 
het vorige jaar geteisterd werden, minder voedsel aanwezig 
was dan daar, waar de boomen nog niet geleden hadden ; 
op eerstgenoemde boomen, ook al was het meerendeel nog 
lang niet kaal gevreten, konden dus minder rupsen haren 
volwassen toestand bereiken dan op laatstgenoemde. Ook 
zullen de vlinders allicht liever hunne eieren op die boomen 
leggen, welke nog intact zijn. Dat de verhouding tusschen 
gastheeren en parasieten zich allengs ten nadeele der eersten 
en ten voordeele der laatsten wijzigt, is zóó bekend, dat ik 
daaromtrent geene bepaalde waarnemingen en tellingen 
noodig achtte. 
De opsomming van al hetgeen in Februari en Maart 1919 
onder het mos aangetroffen werd, is de volgende : 
1. Levende Panolis- poppen 1 ) (bewegen als men ze drukt). 
2. Doode Panolis - poppen (bewegen niet). Bevatten al dan 
niet larven van sluipwespen. 
3. Ledige, uitgevreten of reeds door parasieten verlaten 
popschalen van Panolis. De eerste zijn onregelmatig 
geopend, van de laatste is aan het kopeinde een kapje 
afgeknipt. Daar de hieruit te voorschijn gekomen para- 
sieten (sluipwespen) deze poppen in 1918 verlaten moeten 
hebben, zijn laatstgenoemde afkomstig van rupsen, die 
in 1917 geleefd hebben. In dat jaar is dan ook stellig 
reeds eene vermeerdering der rupsen begonnen, alhoewel 
*) Deze poppen zijn van alle andere vlinderpoppen onmiddellijk te 
onderscheiden aan een indruksel, omgeven door eene ruwe verhevenheid, 
op de rugzijde van den vierden ring van het achterlijf. 
