30 DE NATUURLYKE HISTORIE, 
herinnere zig hier wat wy ten opzigte van de verfchillende kleur der men- 
fchen , en in ’t byzonder die der Negers , gezegd hebben ; het komt my voor 
eene uitgemaakte zaak te zyn, dat de hoogere of laagere taankleur, het meer 
of minder bruin , het fterker of ligter zwart, van de gefteldheid des klimaats 
oorfpronkelyk afhangen dat de Negers van Nigritie en die der Weflkutt van 
Afrika, de zwartfte van allen zyn, omdat deze landen derwyze zyu gelegen, 
dat de hitte daar ftandvaftig grooter is dan in eene andere plaats des aardbo- 
dems, dewyl de Ooftenwind, voordat hy daar aankomt, ongemeeten ftree- 
ken lands moet doortrekken ; terwyl integendeel de zuidelyke Indiaanen flegts 
taankleurig , en de Braziliaanen bruin zyn , fchoon zy onder dezelfde breedte 
liggen als de Negers , omdat de hitte van hun klimaat zwakker , en minder 
ftandvaftig, is, en de Ooftenwind daar niet aankomt, dan nadat hy zig óp de 
wateren bekoeld, en met vogtige dampen helaaden, heeft; de wolken die 
het licht en de warmte der zonne onderfcheppen , de regens , die de lug*t en 
de oppcrt'lakte der aarde verfriifchen , komen op gezette tyden en duureii 
verfcheiden maanden , op Kayenne en in de andere ftreeken van Zuid- Ameri- 
ka : deze oorzaak maakt dan alle de Ooftelyke Kullen van Amerika veel ce- 
maatigder dan Afrika en Afia; en zodra die Ooftenwind , na koel op deze kus- 
ten aangekomen te zyn , een meerderen trap van warmte begint te krygen 
door de vlakten van Amerika door te loopen , wordt hy eensklaps geftuit en 
wederom verkoeld , door dien keten van ontzagchelyke bergen daar het ge- 
heele VVeftelyk gedeelte der nieuwe wereld uit beflaac; zodat het, onder de 
linie, in Peru, minder heet is dan in Brazil, op Kayenne, enz, ter oorzaake 
der verbaazende hoogte der landen ; dus zyn dê natuurlyke inboorlingen van 
Peru, van Chili, enz, flegts roodbruin, en minder donker taankleurig dan 
da Braziliaanen : men neeme voor een oogenblik den keten der Kordiïïéres 
weg, of liever men verlaage die bergen tot op ’t waterpas der aanliggende 
vlakten, en men ziet terftond, dat de hitte in die Weftelyke landen ovcrniaa- 
tig groot zal moeten zyn , en dat men buiten deze belet -oorzaak zwarte men- 
fchen in Peru en Cliili zou gehad hebben , zodanig als men dezelve ou de 
Weftkuften van Afrika vindt. 
Dus moet de hitte in de nieuwe Wereld , door de enkele plaatfmg der lan- 
den , reeds veel minder zyn dan in de oude ; men zal tevens zien , dat dë 
vogtigheid aldaar veel grooter is: de bergen, de hoogfte van den aardbodem 
en die juift tegen de ftreek van den Ooftenwind ftaan , fluiten en verdikken al- 
le de dampen der lugt, en maaken gevolgelyk eene oneindige menigte lee- 
vendige bronnen , die door haare vereeniging welhaaft de grootfte rivieren van 
den Aardkloot formeeren; daar zyn derhalven, naar [evenredigheid van de uit- 
geftrektheid , meer ftroomende wateren in de nieuwe dan in de oude wereld •’ 
en die hoeveelheid waters wordt nog verbaazend vermeerderd door het gebrek 
van loozing ; dewyl de afftroomingen door geene menfehen handen geftuit en 
bepaald , de rivieren niet geleid en beftierd , de moeraffen niet afgetapt en 
droog gemaakt , worden , zo worden oneindige ftreeken lands door ftilftaande 
wateren bedekt, waardoor de vogtigheid der lugt nog vermeerderd en de 
warmte verminderd wordt; dewyl daarenboven de grond allerwegen onbe- 
