3 
VAN DEN MENSCH. 
en dat 2Ty de voorwerpen, diehundubbeld voorkooraen, als enkeld leeren beoordee- 
len. IjeZe uwaaling des gezigts, wordt, zo wel als de eerfte, in het vervolg door 
de waarheid des gevoels zo wél verbeterd, dat,fchoon wy inderdaad alle voorwer- 
pen dubbeld en omgekeerd zien , wy ons egter verbeelden dezelve zo enkeld en 
regt te zien, dat wy ons overreeden, dat dit gevoel, waardoor wy de voorwerpen 
enkeld en regt zien , ’t welk niet anders is dan het oordeel onzer ziel , by gelegen- 
heid van het gevoel gemaakt, eene wezendlyke gewaarwording is, door het zintuig 
des gezigts voortgebragt ; byaldien wy derhalven van het gevoel beroofd waren , 
zouden de oogen ons niet flegts bedriegen omtrent de plaatfing, maar ook omtrent 
het getal der voorwerpen. 
De eerfte dwaaling is een gevolg van het maakzel des oogs, op welks grond da 
voorwerpen zig in eene omgekeerde orde fchikken, omdat de lichtftraalen, die 
de beelden dezer zelfde voorwerpen formeeren , in het oog niet koomen kunnen , 
dan met te kruiffen in de kleine opening des oogappels ; men kan een klaar denk- 
beeld ^ygen van de wyze, hoe deze omkeering der beelden toegaat, zo men 
een klein gat maakt in eene zeer duiftere plaats , waardoor men verlichte voorwer- 
pen vallen laat. Men zal als dan zien , dat die buiten-vootwerpen zig op den muur 
dezer donkere kamer in eene omgekeerde plaatfing Ichildeten ZUllCn , Offidat allC dö 
ftraalen, die van de verfchillende punten des voorwerps koomen, het kleine gat 
niet doorgaan kunnen in de plaatGng en in de uitgeftrektheid, welke zy, eerft van 
het voorwerp afgaande, hebben, dewylde opening dan zo groot zou moeten zyn 
als het voorwerp zelf; maar gelyk yder gedeelte, yder punt, van het voorwerp beel- 
den naar alle kanten afzendt, en de ftraalen, welke deze beelden maaken, uit alle 
de punten van het voorwerp , als uit zo veele middelpunten vertrekken , kunnen 
*er geene andere door het kleine gat fchieten , dan die , welke daar in regte rigtingen 
voorkoomen ; het kleine gat wordt een middelpunt voor het geheele voorwerp , 
daar de bovenfte ftraalen zowel als die van het onderfte gedeelte, onder convergee- 
renefe of famenloopende rigtingen aan koomen; bygevolg kruiffen zy in dit mid- 
delpunt en fchilderen vervolgens de voorwerpen in eene omgekeerde orde. 
Men. kan zig zei ven ook gemaklyk overtuigen, dat wy alle voorwerpen wezend- 
lyk dubbeld zien , Ichoon wy dezelve oordeelen enkeld te zyn ; men behoeft teil 
dien einde het zelfde voorwerp llegts te belchouwcn eerft met het regter, vervol- 
gens met het linker , oog; terwyl wy het met het regter-oog befchouwen, zullen 
wy het zien overftaan. tegen eenig punt van den muur of van eenige andere vlakte, 
welke wy agter het voorwerp onderftellen ; wanneer wy het daarop met het linker- 
oog befchouwen , zullen wy bemerken , dat het aan een ander punt van den muur 
beantwoordt; en wanneer wy het eindelyk met beide oogen befchouwen, zullen 
wy het in ’t midden zien tuöchen de beide punten , waar aan het te voren beant- 
woordde ; dus wordt ’er een beeld in elk onzer oogen geformeerd ; wy zien het 
voorwerp dubbeld, dat is te zeggen wy zien een beeld van dat voorwerp ter regter 
en een beeld ter linker zyde , en wy oordeelen het enkeld en in ’t midden te zyn , 
omdat wy deze dwaaling des gezigts, door het zintuig des gevoels, verbeterd heb- 
ben. Op dezelfde wyze indien men twee voorwerpen, die, ten onzen opzigte, 
ten naaften by dezelfde rigting hebben, met beide oogen befchouwt, zal men, zy- 
ne oogen op het eerfte, ’t welk het naaft by is, veftigende, het zelve enkeld zien, 
maar terzelfder tyd zal men dat geen, ’t welk verder af is , dubbeld zien; en daar- 
