zo 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
plaatfing van de linker naar de regter zyde; want in eene lange ry van voorweroen 
^ oordeelen vóór tezyn, is aan de regter zyde te zien het gSa 
aan de linker , or aan de linker het geen aan de regter zyde was. 
Zie daar de voornaarafte gebreken van het zintuig des gezigts , en eenigen der 
dwaahngen , welke door die gebreken voortgebragt worden. Laat ons thans de na- 
tuur, de eigenfchappen, de uitgeftrektheid, van dit verwonderlyk werktuig, waar 
mede wy met de verit af zynde voorwerpen geraeenfchaphebben, onderzoeken. Het 
gezigt is met dan eene ioort van gevoel , maar zeer verlchillende van het gewoon 
gevoel . om een ding met het lighaam of met de hand te voelen of te raaken , 
moeten wy tot het zelve, ofmoet het zelve tot ons, naderen, opdatwyinihatmogen 
zyn van nette betaften, of daar tegen te drukken; maar wy kunnen het met de 
aflhnd het wezen moge, mits dat het eene genoegzaa- 
S’ wel Sr^?^ zenden , om indruk op dat werktuig te maaken , 
wir zig daar in onder een merkbaaren hoek tekenen konne. De klein- 
ftehoek, onder welken de inenfchen de voorwerpen kunnen zien, is van omtrent 
een minuut, of het zeftigfte deel van een graad, daar zyn weinige oogS, SSn 
voorwerp onder kleiner hoek gewaar worden kunnen ; die hoek geeft voor den groot- 
ftenaffland, waarop de befte oogen een voorwerp bemerken kunnen, omtrent 
''T J by voorbeeld, men zal op een affland vaa 
343 ^ voeten ophouden een vooiwerp, dat een voet hoog en een voet breed 
te kunnen zien; men zal een menfeh, vyf voeten hoog, op een afftand van 
voeten, of van eene rayl en een derde van eene rayl, nietmeerkunnen zien, zelfs 
onderfteld zynde dat die voorwerpen van de ^on verlicht worden. Ik geloof dat 
deze begrooting, wegens de dragt of het bereik der oogen , eer te fterk dan te zwak 
is, en dat er inderdaad weinige menfehen zyn, die de voorwerpen op zuHm 
groote afftanden gewaar kunnen worden. * ^ 
Maar het is 'er verre af, dat men door deze begrooting een juift denkbeeld heb- 
be van dekragt en de uitgeftrektheid van het bereik onzer oogen; want men moet 
hierop eenewezendlyke oniftandigheid acht geeven, welker befchouwing, in het 
algemeen genoomen, zo t my voorkoomt, ontfnapt is aan de Aureurenf die over 
de Gezigtkunde gefchreeven hebben; te weeten, dat de dragt der oogen vermindert 
of vermeerdert, naarniaate van de Iioeveelheid hchts die ons omringt, fchoon men 
onderftelle, dat het licht van het voorwerp altoos het zelfde blyve; zodat, indien 
het zelfde voorwerp, t welk wy des daags zien , op den afftand van 34^6 maal zvn 
middellyn, gediuirende den nagt omringd bleef van dezelfde hoeveeUiSw lichts <Sr 
het overdag van befcheenen wierdt, wy het zelve zouden kunnen bemerken 00 
eenen afftand honderdraaalen grooter dan de eerfte; op dezelfde wyze als wy het 
licht van eene kaars des nagts meer dan twee mylen ver kunnen zien, dat is te 
zeggen , onderftel'ende den diameter van dat licht de grootte van een duim te zyn 
op meer dan 316,800 maal de lengte van die middellyn , daar men dat licht op den 
dag, en inzonderheid, op den middig,op niet meer dan tien of twaalf duizendmaal 
de lengte van zyne middellyn , dat is op niet meer dan tweehonderd toifes, zal be- 
waar worden, zo wyhet zelve onderftellen, zo wel als onze oogen, door het licht 
der zonne befcheenen te worden. Her is eveneens met een fchitterend voorwerp 
waarop het licht der zonne met leevendigheid terug gekaatft wordt, men kan het 
