VAN DEN MENSCH. 
tf 
onderftellen , dat bet hoomagtig vlies vafter wordt naarraaate men in jaireü vor* 
dert ; want dus kan het zelve zig niet zo gemaklyk fchikkai , noch die groote bol- 
rondte aanneemen , die noodig is om de voorwerpen van naby te zien , en wat 
platter zynde geworden, door het opdroogen , in den ouderdom, is dit alleen ge« 
noeg, om de verte af zynde voorwerpen verder te kunnen zien- 
Men moet twee hoedanigheden m het zien onderfdieiden , welken men door* 
gaands als ééne en dezelfde befchouwt. Men verwart het klaar of helder gezigt ge* 
meenlyk met het ondericheiden gezigt, fcfiocm het een zeer verichiilend xy van ba 
^der. Men ziet een voorwerp 'klaar, zo dikwüs het genoeg verlicht xy om het ia 
’t algemeen te herkennen; maar men ziet het nietonderfcheidenlyk, ten zy men’er 
digt genoeg by koome om ’er alle deelen van te ondericheiden. Wanneer men 
een toren van verre ziet, ziet men denzelven klaar zodra men kan bemerken dat het 
een toren is, maar men ziet denzelven niet onderlcheidenlyk, voordat men ’er 
digt genoeg by gekoomen is om niet flegts de hoogte , de dikte , maar de deelen zelfs , 
waar uit hy beftaat , gelyk de bouworde , deftolFen, de openingen, enz., onder- 
fcheidenlyk te befchouwen. Men kan derhalven een voorwerp klaarlyk zien zon- 
der het onderlcheidenlyk te zien, en men kan het onderfcheidenlyk zien zonder het 
terzelfder tyd klaar te zien , omdat het ondericheiden gCZigt niet dail OpVOlgClyk Op 
de verfchillende deelen van het voorwerp vallen kan. De oude lieden hebben het 
gezigt klaar maar niet onderrclieideii, zy worden de voorwerpen van verre gewaar, 
die genoeg verlicht of groot genoeg zyn om een beeltenis van eene zekere uitgeftrekt- 
heid in het oog te trekken ; zy kunnen integendeel de kleine voorwerpen niet onder- 
fcheiden, gelyk de letters van eeii boek, ten zy derzelver beeld, door middel van 
een bolrond glas vergroot worde. De perlboiien, die een kort gezigt hebben, zien 
daarentegen de kleine voonverpen zeer onderlchoidenlyk en zien de groote niet 
klaar , zodra zy daar wat van af zyn , ten zy zy het beeld door middel van een hol- 
rond glas verkleinen. Eene groote hoeveelheid lichts is aioodzaakelyk voor een 
klaar gezigt, eene kleine hoeveelheid lichts is gendeg voor het ondericheiden ge* 
zigt ; dus zien de perfoonen , die een kort gezigt hebben , naar evenredigheid be* 
ter by den avond of nagt dan anderen. 
Wanneer men de oogen werpt op een voorwerp dat al te Ichitterand is , of wanneer 
men dezelve al te lang veftigt en bepaalt op het zelfde voorwerp , wordt het werk- 
tuig of zintuig daardoor vermoeid en beledigd, het gezigt wordt min ondericheiden, 
en het beeld van het voorwerp het deel van de retina , waarop het gefchilderd wordt, 
al te leevendig getroffen, of al te lang bezig gehouden, hebbende, maakt daar 
een duurzaamen indruk op , welken het oog vervolgens op alle de andere voorwer- 
pen fchynt te brengen. Ik zal hier niets melden van de uitwerkzelen , welken 
dit toeval op het gezigt kan hebben, men kan dezelve vinden in rayne Verhande- 
ling over de toevallige kleuren, (a) Het zal genoeg zyn aan te merken , dat ’er 
nnlFchien niets fchadelyker is voor het gezigt" dan eene al te groote hoeveelheid 
lichts, en dat dit eene der voornaame oorzaaken is, die de blindheid te weeg kun- 
nen brengen. Men heeft ’cr menigvuldige voorbeelden van gezien in de Noorcllche 
landen , alwaar de fneeuw, door de zon belcheenen , de oogen der Reizigers det- 
(o) Zie de Mémolrts lU VAtadimis des Sdinces, Am, X74-3,. 
