de natuurlyke historie 
30 
opvolging van lighaamelyke gewaarwordingen fchynen te hebben ; alle andere’ die- 
ren, die van dit werktuig beroofd zyn, kunnen geene genoegzaam onderfchei- 
dene kennis hebben van de gedaante der dingen ; gelyk zy niets kunnen vatten, en 
geen deel hebben, verdeeld en buigbaar genoeg om zig naar de oppervlakte der 
lighaaraen te kunnen fchikken, zo hebben zy zekerlyk evep weinig nauwkeurige 
denkbeelden, wegens de gedaante als wegens de grootte onzer lighaamen; het is te 
dezer oorzaak, tlat wy hen dikwils onzeker of bevreefd zien op het gezigt van 
dingen, welken zy beftmoeften kennen, omdat zy hen gemeenzaainft zyn. Het 
voornaamlle werktuig van hun gevoel is in hunne fnuit, omdat dit deel door den 
mond in tweën wordt verdeeld, en omdat de tong een ander deel is, ’t welk hen 
terzelfder tyd dient om de lighaamen aan te laaken, welken men hen hierom ziet 
keeren en wenden , voor dat zy dezelve met de tanden vatten ; men kan ook gilTen, 
dat die dieren, die, gelyk é&fepia of fpaanfche zeekatten, de polypen, en an- 
dere gekorvenen, een groot getal armen of pooten hebben, welken zy laraenvoe- 
gen , vereenigen , en waannede zy de vreemde lighaamen op verichillende plaatfèn 
kunnen vatten, dat deze dieren, zeg ik, voordeel hebben boven de andere, en 
de diiwen, die hun lyken, beter kennen en vveeten te kiezen dan de andere. De 
viffehen , welker lighaam met fchubben bedekt is , en die zig niet kunnen vouwen, 
moeten de domile van alle dieren zyn, want zy kunnen geene kennis hebben van 
de gedaante der lighaaraen , dewyl zy geen middel hebben om dezelve te omvat- 
ten, en daarenboven moet de indruk van het gevoel zeer zwak, en de aandoening 
zeer flomp zyn , naardien zy niet anders dan door de fcinibben heen kunnen voe- 
len. Dus zullen alle dieren, welker lighaam geene uiterlykheden heeft, welken 
men als gedeelde leeden kan befchouwen, gelyk als de armen, de beenen, de poo- 
ten , enz. , veel minder gevoel van het aanraaken hebben dan de andere ; de han- 
gen zynogter minder dom, dan de viflehen, omdat, Ichoon zy geene uiterlyke of 
uitheekende deelen hebben , en daarenboven met een hard en febubagtig vel bekleed 
zyn , het vermogen hebben van hunne lighaamen in verfcheiden bogten te draai- 
jen en te vouwen, en bygevolg dezelve op zekere wyze te omvatten, en veel be- 
ter aan te raaken, dan de viffehen kunnen doen, welker lighaaraen zig niet buigen 
kunnen. ' , _ . , . 
De twee groote hinderpaalen in de oeffemng van het zintuig des gevoels, zyn 
dan voor eeirft de eenpaarigheid der gedaante van het lighaam des diers , of, ’t 
geen op het zelfde uitkoomt , het gebrek van verichillende , verdeelde , en buig- 
zaame deelen; en ten anderen , de bekleeding van het vel, ’t zy met wol, hair, 
vederen, fchubben, ichillen, fchelpcn, enz., hoe harder en fteviger dat bekleed- 
zel zal zyn, hoe minder het zintuig des gevoels zig zal kunnen oeffenen, hoe fy- 
ner en dunner daarentegen het vel zal wezen hoe leevendiger en keuriger de aan- 
doening zyn zal. De vrouwen hebben, onder andere voordeelen boven de mans, 
dat van een fcliooner vel en van een fyner gevoel, 
De vrugt heeft in ’s moeders lighaam een zeer dun yel; dezelve moet dan alle 
uitwendige indrukzels leevendig voelen; maar gelyk zyin een vogt zwemt, en de 
vloeiftoflbn de werking van alle die oorzaaken, welke fchokken kunnen geeven, 
breeken, zo kan zy' maar zelden , en niet dan door zeer geweldige flagen, ftoo- 
ten , of poogingen , gekwetll worden. De vrugt heeft dan zeer weinige oeffening 
zelfs van' dat deel van hst gevoal, ’t welk vandefynhcid van het vel afhangt. 
