VAN DEN M E N S C H. 
ar 
en aan het geheele lighaam gemeen is ; en naardien dezelve van de handen geen 
gebruik maakt, is ’er geene gewaarwording nog vermeerdering van kennis in dien 
toeftaiid, ten zy men onderllellen wilde, dat de vriigt verfcheiden deelen van des- 
zelfs lighaam raaken kan, als het aangezigt, de borft, de kniën; want men vindt 
dikwils de handen van de vrugt open of geflooten , tegen het aangezigt aangelegd. 
De handen bly ven voor de pas gebooren kinderen even onnut als voor derzelver 
geboorte, omdat men hun geene vryheid geeft om zigvan dezelve te bedienen voor 
de zes of zeven weeken, De armen zyn , zo wel als al het overige van het lig- 
haam, tot dien tyd, omwonden; ik weet niet, waarom die handel wyze in gebruik 
zy? Het is zeker, dat men daardoor de omwikkeling van het voornaatnfte zintuig 
van het welk alle onze kundigheden afhangen, veragtert, en dat men wél zou doen 
het kind een vry gebruik van zyne handen te laaten , zelfs van het oogenblik zy- 
ner geboorte af; het zal veel eer de eerlle denkbeelden van de gedaante der dingen 
niagtig worden, en wie weet, hoe veel invloed die eerde denkbeelden hebben op 
de andere! De eene menich heeft miflchien veel meer vetlknd dan de ander, om- 
dat hy in zyne eerde kindsheid van dit zintuig een veel {jpoediger en onbelemmer- 
der gebruik gemaakt heeft. Zodra de kinders vryheid iiebfc>eii om ztg van hunne 
handen te bedienen, wagten zy niet lang om daar veel gebruik van te maakenj zy 
poogen alles aan te raaken, wat men hun moge aanbieden, men ziet, dat zy zig 
bezig houden en vermaaken met die dingen te beweegen, die door hunne kleine 
hand omvat k innen worden; het fchynt dat zy de gedaante der dingen zoeken 
te kennen, do jr deze.ve een langen tyd, en aan alle kanten, te belaften Zy houden 
zig dus bezig met , of liever zy onderwyzen dus zig zelven wegens nieuwe din- 
gen; wy zelve indien wy daar oehoorlyk acht op geeven, wy zelve honden onSj 
in het vervolg van ons leven , nergens anders mede bezig dan om eenige nieuwe 
zaak te doen, of te poogen die te doen. 
Het is door het gevoel alleen , dat wy eene volkoomene en wezendlyke kennis kun- 
nen verkrygen; het is dit zintuig, dat alle andere zintuigen verbetert, welker 
Uitwerkingen flegts begocbelingen zouden zyn, en in onzen geeft maar dwaalingea 
zouden voortbrengen, zo hei ge ’oel ons niet leerde oordeelen. 
Maar op welk eene wyze ontwikkelt zig dat vbornaame zintuig? Hoe komen 
onze eerfte kundigheden tot onze ziel? Zyn wy niet alles, wat in deduifterheid 
onzer kindsheid is voorgevall-n , vergeeten? Op wat wyze zullèn wy de eerfte 
Ipooren onzer gedagten wedervinden.^ Is het geene vermetelheid tot zo hoog we- 
der op te klimmen? Byaldien de zaak van minder belang ware, zoude men reden 
hebben, diepoogingen re laaken, maar zy is, mogelyk meer dan eenige andere, 
waardig om ons bezig te houden , en men weet immers, dat men telkens, als men 
groote dingen wil bereiken , groote poogingen moet aanwenden. 
Ik verbeeld my dan een raenfch , zodanig eenen , als men gelooven mag, dat de 
eerfte menfeh op het oogenblik zyner iebepping is ge weeft; dat is te zeggen een 
menich , wiens lighaam en werktuigen volkoomen gevormd zyn , maar die geheel 
nieuw voor zig zelven, en voor al wat hem omringt, ontwaakt. Wat zouden zy- 
ne eerfte beweegingen, zyne eerfte gewaarwordingen, zyne eerfte opmerkino-en, 
zyn? Indien die menich ons het verhaal zyner eerfte gedagten wilde doen '"wat 
zoude hy ons te ze^en hebben? Welk een vetQag zoude het zyn? My dankt ik 
