138 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
reesheeren waaren van oordeel, dat de En^Êl^che ziekte konde veroorzaakt wop* 
den door eene koude, nevelagtige lugt; die met dampen en uitwaaflemingen be- 
laaden is; dus moeten alle die coordfche Volkeren , die moeraffige plaatfen en de 
oevers der rivieren bev/oonen, die in groote fteeden leven, alwaar veel fteenkool 
gebrand word, aan deze ziekte onderhevig zyn : en dit zoude dan de reden zyn, 
dat men zo veele lieden , die de Engelfche ziekte hebben, te London vond; maar 
men ziet ’er ook veelen in Parys alwaar egter geen fteenkool gebrand wordt: zou- 
de men niet konnen ftellen, dat deze ziekte alleen zo fterk regeert, in de groote 
fteeden, omdat zy teveel bevolkt zyn; demeefte invvooners hebben engewoonin- 
gen, en men ademt ’er geduurig eene lugt in, die met allerlei foorten van dam- 
pen beladen is. 
De kwaade hoedanigheid van het voedzel en der yerteering is niet min dan- 
eene ongezonde liigt, bekwaam om de Engelfche ziekte te veroorzaaken want de 
chyl niet genoeg gekleinft zynde, worden het bloed en de voedende fappen daar door 
bedorven; cn dus moeten de vleefchagtige deelen hunne vaftigheid verliezen, en de 
beenderen krygen geene vaflheid genoeg*in dentyd hunner groeijing; die de mees- 
te poriën hebben, gelyk de wervelbeenderen, worden zagt, en zakken op elkan- 
der; het ruggemerg, en daar uit voortkomende zenuwen, worden dus gedrukt, hier 
van de magerheid van het ligliaam, terwyl het hoofd zwelt, en het aangezigt de 
blyken geeft van de volmaaktfte gezondheid, om dat de zenuwen, onmiddelyk uit de 
Iierflenen voortkomende, niet door de hoofdbeenderen gedrukt worden, die zo 
vol poriën niet zyn, als de wervelbeenderen; en de zenuwen zyn hier zo veel 
werkzamer, als die van de rnggegraac zwakker zyn, derhalven zyn de zinmio-pti' 
zo veel te beter gefteld : en indien de volkomenheid van het verftand van 
zintuigen afhangt, zal men ligtelyk begrypen, waarom kimleren, d’fe de En^ei! 
fche ziekte hebben, vertmftigcr zyn dan andere, gelyk veele Geneesheeren S- 
tuigen. Zommige hebben gemeend, dat de Engelfche ziekte , dikwerf by de kinde- 
ren, eene uitwerking ware der Spaanfche ziekte, welke de vaders, moedere ofzoof" 
minnen gehad hebben : de tydftippen van deze twee kwaaien fchynen aan dit ge- 
voelen gezag by te zetten, want de Spaanfche ziekte is geen eeuw, voor de En- 
gdfehe bekend geweeft ; ook regeert deze ziekte in de Noordelyke landen al- 
waar de Spaanfche ziekte veel flerker en langduuriger is, dan in de landen die raeef 
naar het Zuiden liggen; en men meent de voetftappen van deze kwaal in de been- 
deren van beden, die de Engelfche ziekte hadden , te ontdeltken, wanneer de been- 
deren iiigevreeten zyn. 
De gevoelens, over de onraiddelyke oorzaak van de kromming der beendére» 
zyn verdeeld ; zommige meenen dat zy krom worden , onder hit groeijen doof 
aan de eene z}’de meer groei te krygen , dan aan de andere; andere gelooven dat zV 
door de fpieren.krom getrokken worden. Deeerifezyu hetzclfsonderlino- niet ééns, 
de vraag is, welke de zyde van het kromme been is, die den meeften groei had De 
Dr . Du Haimel , Lid van de Koninglyke Akademie der Weetenfehappen die'zeef 
veel onderzoek gedaan heeft, naar de vormingen groei der beenderen, verhaalt r 
dat zyne ordervindingen hem doen gelooven, dat de meefle groei op het vei* 
heven deel der beer deren gefciliedt; (a) hy zegt verder, dat zyne waarneemin* 
tujale dei Sdemts 1743, gag. 30a. éd.. 4to X72- /m*' 
