tl 
lio DE NATUURLYKE HISTORIE 
ren, te ontftellen, voortkomen, gelyk vallen, kneuzingen, enz. De andere zyn 
innerlyk, gelyk deEngellche ziekte, als boven gemeld is, de venynen en alle de 
ziekten, die het beenvlies (^perioftium) aandoen: men heeft den naam van been- 
uitwas ook geeVeil aan die zwelling, welke de Ouden fpina ventofa noemden , om 
dat men in deze ziekte eene zeer zwaare pyn gevoelt, als of men door een doren 
geftoken was, en om dat men, het gezwel voelende, meenen zoude, dat het zel- 
ve vol lugt was : deze ziekte wordt door eene invreeting , of een invreeting in het bin- 
nenfle van het been veroorzaakt, die zig naar buiten of naar binnen uitftrekt, en daar 
een min of meer groot gezwel maakt. 
Het bederf (carks) in de beenderen is het zelfde, dat eene zweer of vuur in het 
vleefch is, dat is te zeggen, dat de ftoffe der beenderen geknaagd en vernield word 
door de invreeting, gêiyk het yleefch door die van de kvvaade zweeren, of koud 
vuurj dus alle de vogten, die fcherp en bytende genoeg zyn, om die uitwer- 
king op de beenderen te doen, zyn een oorzaak van bederf: men begrypt ligte- 
lyk, dat 'er eene groote menigte van deze oorzaaken konnen wezen , en dat zymeer 
of min werkzaam zyn ; ook zyn 'erom die reden verfchillende foorten en trappen van 
invreeting, van welke men hier niet handelen moet, dan ten opzigte van de ken- 
tcckenen, die men kan vinden, op ingevreeten beenderen van geraamtens; by voor- 
beeld, die, welke de kenteekenen van droog bederf draagen , hebben eene brui- 
ns of zwarte verw , zy zyn effener op hunne oppervlakte en hebben meer vaftig- 
heid, dan die, welke door dat bederf aangetaft: zyn, dat men wormfteekig noemt; 
want het Ipongieulè weefzel van dezelven ligt bloot, en Ichoon de verw zo donker 
niet is als in de eerde, egter is de ftoffe zo verre veranderd, dat 'er zig groote 
ftukken van affeheiden, en dat zy, het minft dat zy aangeraakt worden, breeken. 
Men heeft ten opzigte van den voortgang van het bederf drie trappen onderfcheiden- 
in den eerften trap, zyn de beenderen geelagtig, in den tweeden zynzy geel, bruin 
of zwart; in den derden zyn zy ingevreeten en tendeele vernield, en dan zyn zy 
meer of min oneffen; eindelyk wanneer het kwaad tot zynen hoogften trap gek<> 
men is, zyn de platte beenderen, en de lange beenderen tot op de mergs holligheid 
doorvreeten. 
Deftamengroeijing(ir«iiyo7?r)is eene ziekte der geledingen , welke de beweeging 
belet; ome wie waare lamengroeijing te maaken, moetende beenderen met elkander 
vereenigd zyn, enomzotelpreeken, aan elkander door het beenlap. Het 
is intiiffchen genoeg, dat ’er een beletzel in de beweeging is, door eenige ziekte, 
die in de geleding zelve plaats heeft, of door eenige verandering in de deelen, die 
’cr om liggen, om hen in het geval van eene waare faamengroeijing te ftellen; en 
om deze van de eerfte te onderlcheiden, noemt men haar eene baftaard faaraengroei- 
jin<T (valfche ankylofts.)Ti^2iX zyn verfcheidene oorzaaken die dit foort van ziekte 
konnen voortbrengen, gelyk beenbreuken digt by, of op eenen kleinen aflland 
van de geledingen, omdat hetbeenzap, dat het eelt maakt, zig op de faamenvoe- 
gng der beenderen kan uitftorten, en de beenderen vereenigen: de verplaatfing 
der beenderen, die men ontwrigting noemt, wordt zeer dikwyls van eene ankylofis 
of faamengroeijing gevolgd, dat is, indien het b^n niet wel gezet is, kan het zig 
niet beweegen , en allengskenskleeftenvereenigthetzigaan het been, aan het welk 
het in de geleding raakt ; eindelyk alle de verdraaijingen en ziekten , die de kraakbeen- 
dsren en bindzelen aandoen, vooral de verdilUting en verandering van het vogr,dat 
