DE NATUUR, TWEEDE BESCHOUWING. 7 
ftof, welker deeltjes zig vereenigd , gedrukt , of gefcheiden, hebben , volgens 
de wetten hunner nab;^eid of verwantfchap. Alle deze ftolFen zyn volmaakt 
brute, CT beftaan, en zullen blyven beftaan, onafhankelyk van de dieren en 
de gewaflen, maar andere zelfltandigheden in zeer grooten getale, en die 
even onwerktuigelyk fchynen, hebben hunnen oorfprong van de vryving en 
den afval van bewerktuigde lighaamen. De marmers, de kalkfteenen, de 
grindzanden, de kryten, de margels, beftaan uit de affchaafzelen van fchel- 
pen, of gefloopte overblyfzelcn , van die kleine dieren, die het water der 
zee in fteen veranderen , het koraal en alle de madreporen voortbrengen , 
welker verfcheidenheid ontelbaar , en welker hoeveelheid bykans oneindig y 
is. De fteenkoolen, de turfaarde, en de andere ftoffen , die insgelyks in 
de buitenfte laagen der aarde gevonden worden , zjm niet dan het overblyf- 
zel der planten meer of min gefloopt, verrot en verteerd. Eindelyk andere 
ftoffen in minderen getale , gelyk de puimfteenen , de zwavels , de maché- 
fers, de amianten , de lava’s , zyn door de brandende bergen uitgeworpen,, 
en door eene tweede werking van het vuur op de eerfte ftoffe voortge- 
bragt. Men kan alle de betrdckingen der brute lighaamen , en alle de zelf- 
ftandigheden van het Mineraal - r^ , tot deze drie groote famenvoegingen 
brengen. 
De wetten der verwantfchap, waardoor de iamenflellende deelen dezer 
verfcKiiiende ss.g van dc audetc affchciden om zig onder 
malkanderen te vereenigen, en gelykflagtige ftoffen te maaken,zyn dezelfde 
als de algemeene wet, waardoor alle de hemelfche lighaamen op malkanderen 
werken ; zy werken eveneens , en in dezelfde betrekking van inhouden , of 
maffa’s, en afftanden; een bolletje water, een zandkorrel, een deeltje me- 
taal, werkt op een ander deeltje, gelyk de aardbol werkt op de maan; en , 
20 men die wetten van verwantfchap of aantrekking tot dus verre als ver- 
fchillende van die der zwaarte heeft befchouwd , is het by gebrek van de- 
zelve wél begrepen, en wél aangevat te hebben; is het by gebrek van dit 
onderwerp in ^ne geheele uitgeftrektheid te omhelzen. De figuur , die in 
de hemelfche lighaamen niets , of byna niets , doet tot de wet der wederkee-- 
rige werking op malkanderen , omdat de afftand zeer groot is , doet integen- 
deel byna aJles , wanneer de afftand klein , of niet met al , is. Indien de 
maan Bn a. «.vrO» , plaats van eene Ipherifche figuur , beide die hadden 
van een korte cylinder en van een diameter gelyk aan diehaarer fpheere zou- 
de de wet van haare wederkeerige werking op malkander door dat vekchil 
der figuur metmerkelyk veranderd worden , omdat de afftand van alle de dee- 
len der maan, en van die der aarde insgelyks, maar zeer weinig zou veran- 
derd zyn, maar zo die zelfde bollen zeer lange cylinders wierden, die nabv 
malkanderen kwamen, zou de wet der wederzydfche werking dier twee liv- 
haamen zeer verfchillende fchynen, omdat de afftand van elk hunner deelen 
van malkanderen, en betr^yk tot de deelen van het ander, verbaazend zou 
veranderd zyn ; zodra derhalven de figuur als een eerfte beginzel mede in aan- 
merking komt, en als een hoofdzaak befchouwd moet worden, fchynt de wet 
te veranderen, fchoonzy inderdaad fteeds dezelfde blyft. ^ 
