DE ISTATUUR, TWEEDE BESCHOUWING. 
li 
begrypc niet, hoe een volmaakt hard lighaam diekragt ronde kunnen to 
ten , of beweging ontvangen ; ook is het zeer nutteloos dit te begrypen , 
wyl 'er zulk een Bghaam niet befllaat.^ Alle de lighaa^a daarentegen ^ 
begaafd met veerkragt ; de proefnemingen over de ei^wn^t. beinzen, dat 
haare veerkragt algemeen tot alle ftoffe behoort; by aldien dan zelfs in 
binnenst der Rghaamen, geene andere veer ware , dan die deror decirifG e 
ftoffe , zoude het genoeg zyn om de beweging mede te deden/y ea het is by- 
gevolg aan die groote fpringveer , als algemeen uitwerkzel , dat men de bj - 
zondere oorzaak der aandryving moet toefchryven. 
Zo wy thans het werktuiglyke van de veerkragt nader gadeflaan , zullen \\'y 
bevinden, dat haar vermogen zelf van dat der aantrekking afhangt, om 
klaar te zien, moeten wy ons de eenvoudigfte veer, een lighaamelyken p 
van v-zer of van eenige harde ftoffe, verbeelden. Wat gebeurt er as wy 
denzelven drukken ? Wy dwingen de nabuurige deelen van den punt des 
hoeks te buigen , dat is te zeggen , zig een weinig van malkander te ven-iw- 
deren, en op het oogenblilc , dat de drukking ophoudt, naderen zy we e 
tot mdkanderen , en herftellen zig in den ftaat, waarm zy te ' 
Hunne aankleeving, waaruit, gelyk men weet , de 
men geboren wordt , is een uitwerl^l van hunne S » 
Door de veer te drukken vernietigt men die aa”- ^ i pn-r^r nipr 
fchoon men de dedTen van malkanderen doer afwykei^ ^ dezelven egter niet 
genoeg verwydert om hen bultende fpheer hunner wec^rzydfche aantrekking 
te brengen ; zy blyven derhalven door die wsderzydfclie aantrekking aan 
malkanderen als klceven, en derhalven, zodra men ophoudt te drukken, oef- 
fent deze kragt , die men dan weder als in vryheïd fielt , haar vermogen als 
te voren ; de gefcheiden deelen naderen malkander , en de veerkragt her- 
ftelt zig ; zo men hen daarentegen door eene al te fterke drukking zo verre 
verwydert , dat men hen buiten nuntie fpheer van aantrekking brengt , breekt 
de veer, omdat de kragt van drukking grooter is geweest dandie desfamen- 
hangs, dat is te zeggen grooter dan die der onderlinge aantrekking, waar- 
door de deelen vereenigd worden. De veerkragt kan dan niet werken , an 
voor zo verre de deelen der ftoffe fanienhang hebben , dat is , voor zo ver 
re de zelve vereenigd zyn door de kragt hunner onderling(^antre ’ , 
bygevolg de veerkragt in het algemeen , die alleen de voortltuwmg Kan Ult- 
werken, en de voortftuwing zelve, moeten tot de aantrekkmgskragtgebragt 
worden, en hangen van dezelve als byzondere uitwcrkzels van een algemee- 
ner uitwerkzel af. j j . r • 
Hoe juist my deze denkbeelden voorkomen , hoe gegrond deze bclpie- 
geling moge zyn,verwagt ik egter niet dezelve te zien aanneraen. Het Ge- 
meen zal nooit dan volgens zyne gewaarwordingen, en het Gemeen der Na- 
tuurkundigen nooit dan volgens zyne vooroordeelen , redeneeren ; Nu moet 
men de eerfte verwyderen , en de andere afleggen , om het geen wy voor- 
ftellen te beoordeeien. Weinige lieden kunnen of willen dit beoordeelen , 
en dit is het gewoon lot der waarheid ; maar zeer weinigen zyn haar ook ge- 
noeg ; zy rait onder de menigte verloren , en , fchoon mtyd lieerlyk en 
B 2 
