de natuurlyke historie 
82 
bok of geit der Alpen , enz. te jaagen befchryft , zo kan men niet zeg- 
gen, dat hy onder het artikel van rangier van een dezer dieren heeft wil- 
len fpreeken , noch dat hy zig in de toepasfing van den naam bedrogen 
hebbe. Het zou derhalven uit deze ftellige getuigeniflen fchynen te bly- 
ken , dat ’er voormaals in Frankrydc rendieren beflaan hebben , ten minften 
in de hooge bergen gelyk de Pyreneën , daar Gafton Phoebus , als heer en 
bewooner van het graafichap Foix, niet verre af was; en men zou dan te- 
T/cns moeten vastftellen, dat zy na dien tyd verdelgd zyn, even als de her- 
ten , die voormaals gemeen waren in deze ftreek , en die egter nu niet meer 
gevonden worden inBigorre,inConterans,nochin de aangrenzende provin- 
tiën. Het is zeker , dat het rendier thans niet dan in de noordelykfte 
landen gevonden wordt, maar men weet ook, dat het klimaat van Frank- 
ryk eertyds door de menigte van boflchen en moeralTen veel kouder was dan 
het tegenwoordig is. Men ziet uit een brief van keizer Juliaan , hoe ftreng 
de koude inzynen tyd te Parys was ; de befchryving welke hy geeft van het 
ys in de Seine, gelykt volmaakt naar die, welke onze Kanadiaanen maaken 
van de rivier van Qiicbec. Galliëp onder dezelfde breedte liggende 
als Kanada , was voor twee duizend jaaren het geen Kanada in onzen tyd 
is, dat is te zeggen een land koud genoeg om die dieren te voeden , welken 
men thans niet dan in de landen van ’t Noorden vindt. 
Wanneer ik derhalven de aangehaalde getuigeniflen met malkanderen 
vergelyk en verbind , koomt het my voor , dat ’er voormaals in de bofchen 
der Gaulen en van Duitfchland elanden en rendieren beftaan hebben en dat 
de plaatfen van Caefar niet dan op deze dieren kunnen toegepafl: worden. 
Naarraaate men de landen bebouwd, en het water afgeleid heeft zal het 
klimaat zagter geworden zyn, en die zelfde dieren, die de koude bemin- 
nen, zullen eerft het platte land verlaaten, en zig naar de fneeuwgeweften 
op de bergen begeeven hebben , alwaar zy nog ten tyde van Gallon de 
Foix bellonden ; dat zy daar thans niet meer gevonden worden , koomt , 
omdat de warmte is toegenoomen naarmaate de boflohen meer en meer en 
byna geheelenal verdelgd zyn , omdat de bergen allengs laager zyn gewor- 
den , en dat het water verminderd , het getal der menfehen vermeerderd , 
derzelver arbeid in allerhande foort verdubbeld, en de vertiering eveneens 
aangegroeid is; het koomt my derhalven voor, dat Plinius van Julius Cae- 
far ontleend hebbe , alles wat hy over deze twee dieren gefchreeven heeft , 
en dat hy de eerfle oorzaak van de venvarring der naaraen zy; hy brengt 
terzelfder tyd de alce en de machlis by, en men zou daar uit natuurlykbe- 
fiuiten , dat deze twee naamen verfchillende dieren aanduiden (ƒ). Zo men 
egter in aanmerking neemt : lo. Dat hy de alce blootelyk noemt zonder 
cenige verdere aanduiding of befchryving ; dat hy dënzclven flegts eens noemt, 
(ƒ) VerrcheMeD Na:uurbefchouwers,en zelfs eenige der kundigften, gelyk Ray, hebben 
inderdaad gedagt, dat de machlis van Plinius zig in dien Schryver by de alce bevindende* 
geen ander,dan het r^dicr koude zyn. Cervzn rangifer^the ramdeer'-^ Pllnio machlis^ Ray 
Sw. quadr.p. 88. Omdat ik niet van dat gevoelen ben, heb ik geoordeeld de redenen van 
iet myne te moeten bybrengen. 
