VAN MET ELAND EN HET RENDIER. 
87 
ren zouden daar geen onderhoud hebben kunijen vinden , noch aan de ge- 
ftre^ge Se wedlrftaa^^ men heeft derhalven onder de bofchbewooners 
de minft wilde en de voordeeligfte foort moeten zoeken; De Lappen heb- 
ben gedaan het geen wy zelve zouden doen, zo wy al ons vee kwamen te 
verhelen; menzJudan, om dit gebrek, zo goed mogelyk, te vervullen, 
dfhïten en de rhebokken onzer sbolTchen zoeken tam te maaken, en hen tot 
dL Lat Wn huilTelyke dieren te brengen, en ik ben veraekerd, dat men 
d in flaauen en ^’er welhaast het zelfde voordeel van hebben zoude, als 
df Laplandlrs Ln hunne rendieren. Wy kunnen uit dit voorbeeld zien , 
hoe vLe de inildaadigheid der Natuur, zig ten onzen opzigte uitftrekt; 
wy maaken op verre na, geen gebruik van alle de rykdommen , welke zy 
ons aanbied, en die voorraad is oneindig grooter dan wy ons verbeelden . 
zy heeft ons het paard , het runddier , het fchaap , alle onze andere hmlTe^ke 
dieren gegeeven om ons te dienen, te kleeden, te voeden, en zy houdt 
nog eenin anderen voorraad by der hand, welken zy ons, “g^^a e 
Re mogt ontbreeken , gereed is aan te bieden , waartoe van^onze^ zyd^ 
eeniglyk zou vereifcht worden dienen. De 
dieren te onderwerpen , ^ hen vermag, noch wat hy op haar ver- 
in -t ge.n ify „iec kent, 7 il ty haar Ue- 
Ttpr^misbruiken in ’t geen hy van haar kent. 
D- voordeelen vcrgelykende , welken de Laplanders van het tamme ren- 
riÏAr "'rrpkken met die, welken wy van onze huiflelyke dieren bekoomen , 
^rmen *n’, dat dit dier alleen twee of drie kan opwegen Men bed.ent 
zig van als vanhetpaai-d,om Üeeden en rydtuigente trekken ;hy gaat met 
vver en vaardigheid , legt ligtelyk derug mylen daags af, en loopt met zo 
o-f-ruftheid^over de bcvrozen fneeuw als over eene vafle aaide. Het 
i- zLarer en voedzaamer melk dan die van onze koeijcn is; het 
dk dier is zeer goed voor fpyze; zyn vagt maakt eene uitmiin- 
nViptoaard, van het runddier, en het fchaap bekoornen. 
WV76 Le de Laplanders deze dieren opvoeden en geleiden , vpdient 
.pne bvzindere opmerking. Olaus ( a) , Scheffer (y)enREGNARD ( 2 ),heb- 
S hieromtrent nauwkeurige. berigten gegeeven, welken wy oordee- 
1 hv vwze van uittrekfel te moeten famenvoegen, terwyl wy evenwel de 
£kkL waarin zy zig bedrogen hebben , zullen verbeteren en de onge- 
gromle Verhaalen agter wege laaten. Het hoorngeftel van het rendier , veel 
r ^ Ji npifer laMtat in alpitui Europas g* Afix maxime feptentrionalihus , viEHtat Lichene 
Rngifmno habitat in borealibus Europa Ajiaque populttis» Linn. Syji, Nat. Edit. 
X pag. 67. 
(y) Hijl. de Gentibusfeptüf^f'* autore OtAO Magno. Antwtrp. 1558. pag- 205. 
(2) Hipire de la Lopponit traduite du Latin, rffjEAN Scheffer, Paris 1678. paf. 
■J05. env. 
