gg DE NATUURLYKE HISTORie 
grooter uitgeftrekter, en in veel meer takken dan dat van het hert ver- 
deeld, zeggen deze Schryvers, is eene verwonderJyke en monfteragtige by- 
zonderheid : het vocdzel van dit dier , geduurende den winter , is een wit 
mofch, dat het onder de fneeuw weet te vinden, door dezelve met zyne 
hoornen op te graaven en met zyne voeten weg te fchoppen. In den zomer 
leeft hy van knoppen en bladen , van boomen , liever dan van groente of 
gras, het welk de vooruitfleekende takken zyner hoornen kan moeijclykmaa- 
ken te plukken. Hy loopt over de fneeuw, en zakt daar weinig in wegens 
de breedte zyner voeten Deze dieren zyn zagt, men maakt ’er troe- 
pen van, die veel voordeel aan hunnen meetter opbrengen: De melk, de 
huid , de zenuwen , de beenderen , de hoeven der voeten , de hoornen , 
het hair, het vleefch, alles is goed en nuttig. De rykfte Laplanders heb- 
ben troepen van vier of vyf honderd rendieren, de armften hebben ’er tien 
of twaalf. Men jaagt hen in de weiden, men brengt hen weder op flal, of 
men befluit hen des nagts in parken , om hen voor de aanvallen der wol- 
ven te beveiligen. Zo men hen van lugtftreek doet veranderen fterven zy 
in korten tyd. Voormaals zondt Steno, prins van Zweeden, zes dezer die- 
ren aan Frederik, hertog van Hollfein , en laater,namelyk in 1533 ,deedt 
Guftavus , koning van Zweeden , vyf paaren naar PnüiTen overgaan , wel- 
ken men daar vry in de boffehen zondt; allen kwamen zy om, zonder voort- 
geteeld te hebben, noch in den flaat der vryheid, noch in dien der huis- 
lykheid. „ Ik zou gaarne, zegt de Hr. Regnard («), eenige levende 
„ rendieren naar Frankryk hebben willen brengen ; verfcheiden lieden heb- 
„ ben het vrugtioos beproefd , en men bragt ’er voorleden jaar , drie of vier 
„ naar Dantzik , alwaar zy ftierven , zig niet hebbende kunnen gewennen 
„ aan het klimaat, dat al te heet voor hen is”. 
Daar zyn in Lapland wilde rendieren, en tamme rendieren; in den bronllyd 
jaagt men de tamme wyljes in de boffehen , alwaar zy de wilde mannetjes op- 
zoeken j en detvyl die wilde rendieren fterker en forfcher zyn dan de tamme, 
zo verbiell men de zulken , die van deze koppeling zyn voortgekomen, om hen 
voor de fleeden te fpannen; zy zyn ondertuffehen ook minder zagtaartig dan 
de anderen , want niet llegts weigeren zy, zomtyds aan hunnen beffierder te 
gehoorzaamen , maar keeren zig zelfs plotfelyk tegen hem om, en vallen hem 
aan,flaan en trappen hem met hunne voeten , zodat hy geene andere toevlugt 
heeft , dan zig onder zyne flede te bergen , tot dat de toorn van zyn dier be- 
vredigd zy : voor het overige is dit voertuig zo ligt, dat men het niet alleen'ge- 
maklyk kan behandelen, maar ook ligtelyk omkeeren om ’er onder te gaan 'zit- 
ten; het is van onderen met vellen van jonge rendieren bedekt, het hair bui- 
tenwaards, dat is naar de fneeuw, gekeerd, en zo geplaatst dathet agterwaards 
liggGj opdat de^flede des te gemakly*er over de Iheeiiw glyde, en het hair 
daarentegen in t opklimmen van een berg , tegen het te rug gaan weerfiand 
biede , om het wyken agtpwaards te helpen beletten. Het rendier voor die 
fleede gefpannen heeft niets om den hals dan een ftuk vel, daar het hair no? 
aanzit, waarvan een Itreek naar de bord nederdaalt, die het dier tuffehen 
de voorffe boenen over den buik , e,n vervolgens tuffehen de agterfte beenen 
door- 
Oóiivresde Regnard, Toim I, peg 172. Paris 1747. 
