J30 PE NATUURLYKE HISTORIE 
ven zy ten minflen zo fterke vermoedens wegens de eenheid derfoort van 
deze drie dieren , dat men daar niet aan twyffelen kan. 
De lleenbok en de gems , waarvan ik den eenen als de mannetjes ftam en 
' de anderen als de wyfjes Ham van de foort der bokken en geiten befchouw, 
worden, even als de mouflon, die de ftam der fchaapen is, niet gevonden 
dan in de woeftynen , en byzonderlyk op de ileilfte phiatfen der hoogfte ber- 
gen. De Alpen , de Pyrenëen , de bergen van Griekenland en die van den 
Archipel , zyn byna de eenigfte plaatfen , waar men den fleenbok en den 
gemsbok vindt : fchoon zy beiden de hitte vreezen , en zig niet dan in 
de fnceuw- en ys-geweiten onthouden , vreezen zy ook de llrengheid eener 
overmaatige koude j des zomers onthouden zy zig aan de noordzyde hunner 
bergen ; des winters zoeken zy den kant , die hen de Zuiderzon verfchaft 
en daalen zelfs tot in de valeijen neder : noch de een noch de ander kun- 
nen zig op glad ys op de been houden, maar zodra de fneeuw daar eenige 
oneffenheden op maakt ,'gaan zy met een vallen tred , werpen zig al Ijaringen- 
de over de hoogtens en laagtens heen. De jagt dezer dieren {h) byzon- 
derlyk 
(i) Wilde bokkenjagt. Daar zyn twee foorten van bokken; de eene heeten wilde bokken, 
en de andere worden yfarus of farris genaamd, De tvilde bokken zyn zo groot als een hert, 
maar zyn niet zo lang , of zo hoog op de beenen , zy hebben evenwel geen minder vleefcb. 
Zy hebben zo veele jaaren als grooce ftreepen dwars aan de hoornen Hunne hoornen man- 
ken geen takken, en worden dikker naar hunnen ouderdom; zy vallen ookuiet af gelyk die der 
herten, maar hoe meer flrecpcn daar op kooinen, en hoe langer en dikker zy worden, hoe 
meer jaaren men aan het dier mag toefchryven. Zy hebben een grooten baard en zyn bruin , 
hebben wolfshair en zyn wél gedekt ; zy hebben een zwarte ftreep over den rug en langs de 
billen: de buik is vaal, de beenen zwart en agter vaal; de voeten zyn als van tamme bokken, 
of geiten; hun fpoor is groot en zwaar en ronder dan van een hert; hunne beenderen zyn in de 
evenredigheid tulfchen een tammen bok en een geit, maar dikker ; zy worden in may gebo- 
ren; de wilde hinde werpt, gelyk de geit, maar heeft een jong tevens, het welk zy even als 
de -tamme geit, zoogt. 
De bokken leeven van gras, vanhooy, gelyk andere zagtaartige dieren.... hunne uiewerp- 
zelen , (als die in haar natuurlylten Haat en wel geformeerd zyu) gelyken naar die van den bok 
of de tamme geit; de bokken worden togtig omtrent Allerheiligen, en hunne bronstyd duurt 
een maand lang', en als die tyd over is begeeven zy zig gezamentlyk van de hooge bergen en 
rotfen, daar zy des zomers hun vei blyf gehouden hebben, naar de laagte; zo wel uit hoofde 
van de fneeuw, als omdat zy daar boven niets meer te eeten kimiicn vinden; zy koomen egtor 
niet geheel in de vlakten, maar onthouden zig aan den voet der bergen; daar vinden zy de 
koH, en daar blyven zy tot omftreeks 1'aafchen , dan gaan zy tveder hooger op, en zoeken de 
verhevenrte bergen ; elk neemt zjm kreupelbofeh gelyk de herten doen. De wyfjes fcheiden 
zig dan van de mannetjes af, en gaan baar verblyf by een beek neemen; aldaar werpen zy, 
en onthouden ’er zig den gehéelen zomer; als de bokken de geiten aantreffen, mits dat het in 
den bronstyd zy , zo ftooten zy op menfehen en beeften , en vegten onder malkanderen , gelyk 
de herten doen; die gevegtén zyn evenwel niet geheel en al gelyk, en hun gcfclireeuw is on- 
sangenaamer. De bok kwetft met een Hoot dien iiy niet met het einde van den Icop, maar met 
ket midden geeft, zodanig . dat hy de armen en de dyën van hen welken hy bereiken kan 
breekt, zonder eene uitwendige wonde te roaakvii; ja zo hy een raenfch tegen een boom of 
tegen den grond kan drukken , zal hy hem dgoden. De bok is van zulk eene natuur dat zo een 
jiienfch , hoe Iterk by zyn moge , hem met eene yzeren roede op den rug flaac , hy daarom 
den rug niet verlangen zal. Als hy togtig is, wordt zyn hals verwonderlyk dik , en hy is 
van zulk eene natuur , ciat lehoon hy van eene hoogte van vyftig oi zefh'g vosten valt hv 
daar geen hinder van hebben zal. ’ 
' Van den bok gezegd yfarus of farris. De bok gezegd yfarus is van ecue gclyke geüalte als 
• de 
