i6ü DE NATUURLYKE HISTORIE 
fchynlyk afhangt van de maatiging der liigt, van de hoedanigheden der krui- 
den, cti van den aart en de foort van het dier. Zomen Rümphius, 
S E B A , en eenige andere Schr5rvers wil gelooven , zou de waare oofterfche 
bezoard, die, welke de meefle voortreffelyklieid en kragt heeft, voort- 
koomen van de aapen en niet van de gazelles van geiten , of van fchaa- 
pen (g), maar dit gevoelen van Rümphius chSeba heeft geen grond; 
dc ;het is een tedere fteen , die zig uit vliesjes formeert, op malkandereu gelegd , zo als de uijens 
groeijen. Men vindt denzelven in ’t lighaam der wilde en tamme boklten en geiten , langs de 
Perürclie golf in de proviiitie van Corallbn , die de oude Margiane is , onvergelykelyk beter , 
dan die, welken men heeft in de Indiën, in het konüigryk Golkonda; maar omdat de geiten 
diie dagreizens veire waren aangevoerd, wierdt de bezoard flegts in eenige gevonden, en nog 
waren het kleine ftukjes ; w-y hielden van deze geiten vyfiien in ’t leven ; zy wierden met ge- 
meen gras gevoed, men voiidt daar niets in, toen men hen opende, ik hield hen dien tyd om 
op te neemen, of het waar zy het geen gezegd wordt, dai het een byzondor kruid is,’t welk 
deze dieren verhittende, dien ftccii in hun lighaam voortbrengt. De Peruaanfche Natuurbe- 
fchouwers zeggen, dat hoe meer dit dier in dorre llreekeii weidt, en drooge en heete kruiden 
eet hoe hcilzaamer en kragtiger de bezoard is; Corallbn , en de oevers van de Perfifche golf 
zvn van die di'ooge en dorre landen uitteraart, zo veel als ’er eenige in de wereld zyn. Men 
vindt altyd iii ’t hart dezer fteeneu een ftukje van een braamftruik of eenig ander hout, rondom 
het welk het vogt, rvaar uit deze fteen geformeerd wordt, verdikt. Men moet aanmerkeu, dat 
het in de Indiën de geiten zyn, die de bezoard draagen , en dat in Perfië dc rammen en de bok- 
ken dezelve hebben; het geen te weeg brengt, dat men in Perfië de bezoard van ’t land als 
heeter en beter gekookt , hooger acht dan de vreemde , en dat men zelfs van die laatfte geheel 
geen werk maakt, zo dat men dezen om die reden viermaal beter koop kan bekoomen , dan de 
inlandfchc; want dc Perfifche bezoard geldt vier-en-vyftlg livres dc kourag, dat een gewigt van 
drie gi-offcn is. yoyaee de Cuardin, torn. II. png. ld.— De oofterfche bezoard koomt 
. uit eene provincie van^t koningryk van Golkonda, naar den Noordclyken kant en wordt in de 
pens der geiten gevonden De boeren, den buik der geiten bevoelende, weecen hoe veele 
bezoards zy in hebben , en verkoopen haar naar gelang daarvan hooger of langer. Om het te 
onderzoeken brengen zy de beide handen onder den buik van de geit, ën kloppen op de pens 
lan"-s de beide zyclen , zo dat alles in ’c midden van de pens koomt , en dat zy de bezoards, 
die daar in zyn , op ’t gevoel nauwkeurig kunnen tellen Hoe grooter de bezoard is , hoe 
duurder men dezelve houdt ; want zo vyf of zes bezoards een once weegen , zal het once van 
vyftien tot agtiien livres bedraagen , maar zo het een bezoard van een onze zy , zal dat once 
wel honderd livres waard zyn; ik heb ’er een van vier en een half once verkogt voor twee 
duizend livres. Kooplieden, aan welken ik voor zeventig duizend roupies aan bezoards ver- 
komt hadt bragten my zes geiten , die dezelve draagen , en welken ik op myn gemak onder- 
zont. Men moet erkennen, dat het fraaifc beeften zyn, zeer hoog, en die een hair hebben 
zo fyn als zyde Ky zeiden my , tlat een dezer geiten llegts een bezoard in den buik 
hadt, en dat de anderen ’er twee of drie of vier hadden, het geen zy my op ’t oogenblik toon- 
den , door hen op den buik te kloppen op de wyze , zo als ik ftraks gezegd heb. Die zes geiten 
hadden zeventien bezoard-fteenen in , en een halven , van maakzel als een halyen noot; het 
binnenft was als een weeke geitenkeutcl ; geen wonder, want deze bezoards groeijen onder de 
uiuvevpzel - floffen in den buik van de geit. Zommigen zeiden my , dat deze bezoards zig for- 
meerden tegen de lever, anderen wilden, dat het tegen het hart ware, en ik heb de waarheid 
van het een of ander nooit naar myn genoegen kunnen opfpooren Wat de bezoard becrett , 
die van de aapen koomt, die is zo fterk, dat twee grein daarvan zo veel doen als zes van die 
der geiten, maar hy is zeer zeldzaamer, en wordt byzonderlyk op het eiland Macalfar gevon- 
den , deze füon van bezoard is rond , terwyi de andere van verfcheiden figuuren is : dewyl ate 
fteenen, welken men denkt van de aapen te koomen, veel zeldzaamer zyn dan de andere, zo 
zyn zy ook veel dmirder, en worden fterkcr gezogt, en wanneer men ’er een vindt van de 
grootte van een noot , zal men ’er zomtyds meer dan honderd ëcus voor geeven. I oyagé de 
1’aveunier, p'»g. 78. enz. 
De iapidibus bezoard orientales. Nonrlum certb innotuit , quibufn^^’P ciwmalibus ht 
tak‘M repcriafitur^ funt ^ui fiatuuut, eos in yentrieule ceria capraruai fpecte t gener ari Qiaju-t 
