dieren denzelven niet kunnen voortbrengen , dan in zommige klimaaten van 
de Levant en de Indiën. 
In alles , wat men over dat onderwerp gefchreven heeft , hebben wy niet 
ééne wel gedaane waarneeming , noch ééne enkelde befliffende reden ge- 
vonden ; het blykt alleen uit het geen Monard, Garcias, Clusius, 
Aldrovandus, Hernandes, enz. gezegd hebben, dat het gewaande 
dier van den oofterfchen bezoard niet de gemeene en tamme bok of geit is , 
maar eene foort van wilde geit, waarvan zy de bepaalende karakters niet 
opgeeven. Insgelyks kan men uit alles, wat Kampeer gezegd heeft ,be- 
flaiten , dat het bezoard-dier eene foort van wilde geit , of liever eene foort 
van gazelle is , ook zeer kwalyk befchreeven ; maar uit de getuigeniflen van 
Thevenot, Chardin, en Tavernier, blykt het dat deze fleen 
minder gehaald wordt uit de gazelles , dan uit de fchaapen , en uit de wilde 
en tamme bokken of geiten. En ’t geen nog meer gewigt aan ’t geen deze 
Reizigers daarvan zeggen, byzet, is, dat zy fpreeken als ooggetuigen , en, 
fchoonzy de gazelles by het onderwerp Van den bezoard niet aanhaaien, is 
het egter niet waarfchynlyk, dat zy zig vergift hebben, en dat zy hen voor 
geiten hebben genomen, omdat zy hen wel kenden, en omdat zy ’er op 
andere plaatfen van hunne Reisbefchryvingen gewag van maaken {h). Men 
moet dan niet verzekeren, gelyk onze hedendaagfche Natuurbefchouwers 
gedaan hebben , dat de oofterfche bezoard byzonderlyk en eeniglyk koomt 
van eene zekere foort van gazelle; en ik beken, dat ik,_ na niet flegts de 
getuigeniflen der Schryveren, maar de ftukken zelve, die de zaak beflis- 
fen konden , onderzogt te hebben , zeer geneigd ben om te denken , dat 
deze fteen eveneens koomt van de meefle herkauwende dieren , maar gemeener 
van de bokken of geiten en de gazelles. _ Hy wordt, gelyk men weet, gefor- 
meerd door laagen, die een gemeen middelpunt hebben, en bevat in dat 
middelpunt dikwils eenige vreemde ftoffe. Wy hebben nagegaan, van wel- 
ken aart deze ftoffen waren , die den oofterfchen bezoard tot pit of kern 
verftrekten? om daar uit , zo ’t mogelyk ware, over de foort van het dier, 
die dezelve hadt doorgeflikt , te oordeelen. Men vindt in ’t midden dezer 
bezoard-fteenen kleine keitjes , pitten van pruimen , mirabolans , tama- 
rinde, korrels van calTia, en vooral ftrootjes, en boomknopjes; dus kan 
men dit voortbrengzel niet wel toefchryven dan aan dieren , die kruiden en 
Waden eeten. , . , , 
Wy denken dan , dat de oofterfche bezoard met koomt van een byzonder 
dier, maar van verfchillende dieren, en het is niet moeijelyk de getuigenis- 
fen der raeefte Reizigers met dit gevoelen overeen te brengen ; want terwyd 
zy elk iets flrydigs zeggen , zullen zy egter allen ten naaften by de waarheid 
gezegd hebben. De ouden , Grieken en Latynen , hebben den bezoard niet 
gekend; Galenus is de eerfte die van deszelfs kragt tegen het vergift 
gewag maakt; de Arabieren hebben veel van die zelfde deugden van den be- 
zoard gefproken, maar noch de Grieken , noch de Latynen, noch de Ara- 
bieren , hebben de dieren , die dezelve voortbrengen , nauwkeurig aange- 
(A) Tavernier, to / u , //, pag . 26 . 
