VANDEGAZELLES. 1^7 
ken zyn, de pafan en de ahu, die de bezoard in Perüè' leveren, en dat in 
de Indiën deze fteen ook in de gazelJes gevonden wordt. Chardin zegt 
ftellig , dat de oofterfche bezoard in de wilde jen tamme bokken en geiten 
gevonden wordt’, in de Perlifche golf en in verfcheiden provintien der In- 
diën , maar dat men denzelven in Perlië ook in de fchaapen vindt j de Hol 
landfche Reisbefchryvers (w) zeggen insgelyks , dat hy in de maag der 
fchaapen of der geiten voortgebragt wordt ; zo ook getuigt Tavernier 
nog Heiliger, dat het de tamme geiten zyn, waar in de bezoard groeit; hy 
zegt, dat zy fyn hair hebben als zyde, en dat hy, zes van deze geiten’lee- 
vende gekogt hebbende , daar zeventien geheele bezoard-fleenen uitgehaald 
hadc, en een halven zo groot als de helft van een hazenoot, en hy zegt 
vervolgens, dat er andere bezoards zyn, welken men denkt van aapen te 
koomen , welker deugden nog grooter zyn , dan die der geiten ; dat men 
die ook haalt uit de Icoeijen , maar dat derzelver geneeskundige kragt minder 
is , enz. Wat moet men uit de verfcheidenheid van gevoelens en getuige- 
niffen opmaaken ? wat kan men ’er uit befluiten , dan dat de ooHerfche be- 
zoard niet van een enkele foort van dier koome, maar.dat men hem integen- 
deel in verfcheiden dieren van verfchillende foorten vindt , en vooral in de 
gazelles en geiten of bokken ? 
Wat de weHerfche bezoards belangt, wy durven verzekeren, dat zy noch 
van geiten , noch van gazelles koomen, want wy zullen in de volgende ar 
tikelen doen zien, dat ’er geen geiten of gazelles, noch zelfs eenie dier 
dat naar dat geflagt zweemt, in de geheele uitgeftrektiieid der nieuwe we- 
reld gevonden wordt; in plaats van gazelles heeft men in deAmerikaanfche 
bolTchen met dan rhebokken gevonden , m plaats van geiten en wilde fchaa- 
pen heeft men op de bergen van Pem en Chili geheeJ verfchillende dieren 
lamas en de pacos, daar wy vroeger van gefproken hebben (o) , gevonden’ 
De oude Peruviaanen hadden geen ander vee, en ter zelfder tyd, dat deze 
twee foorten gedeeltelyk tam gemaakt, en tot den Haat van huilTelykheid 
gebragt waren , beftonden zy egter in veel grooteren gotale in hunne natuur- 
ftaat cn leefden in vryheid op de bergen ; de wilde lamas wierden huanacus 
en de pacos vicunnas genaamd , waarv'an men den naam van vigogng , die in- 
derdaad het zelfde dier als den pacos beteekent, heeft afgeleid. Beiden 
dat is te zeggen de lamas en de pacos, brengen bezoards voort , maar de tami 
me zeldzaamer dan de wilde. 
De Hr. Daubenton (p), die nauwkeuriger dan iemand voor hemde na 
C«) Men vindt op ’t eiland Bosner de berugte bezoard -fteen , die zeer dierbaar U , 
gezogt wordt uit hoofde van zyne kragtige werking tegen het vergift; hv wnrrlr fterk 
in de maag der fchaapen of^geiten , rondom een klein knopje of fprultje , dat in 
de maag is, en dat in den fteen zelven gevonden wordt Men gift „ar ^ 
uit de maag der fchaapen koomt en de galfteen der varkens zig forJieeren door de krït 
enige byzondere kniiden, ^ dieren _eeten, devvyl men dezelve nip? vinHr in 
t midden van 
dat de bezoard , die 
4ilarélationd’Oléarius, tom.lL ^ iviandelslo, 
CO «I^ykel van de dieren der Nieuwe wereld. 
) Zie hier ageer de befchry ving der verfchillende bezoards , die in ’s Konings kabJnec zycu 
