natuurlyke historie 
m 
tuflchen malkanderen tufTchenruimtens over, die door kleiner fpiesjes ge» 
viild zyn, welken aan de groote vaft zitten, gelyk takken aan eenen ftam; alle 
deze Ipiesjes groot en klein hebben minder dikte aan hun begin, dan over 
het overige hunner grootte ; zy fchynen uit een punt gebooren te worden , 
waar uit verfcheiden van één wykende en meer of min fchuinfch loopende 
IpieiTep voortkoomen , en de groote fpieffen fchynen een bundel van klei- 
ner fpieflen te zyn j zy zyn alle in de dwarfchte geftreept door kleine wit- 
agtige lyntjes, die zeer digc by malkanderen geplaatft ftaan, en evenwydig 
zyn met de vlakke zyde van den laag; deze lynen wyzen miflchien de ver- 
fchillende trappen van den groei van eiken fpies aan; die, welke door de 
kagen heen gaan , en die zelve _ door evenwydige lynen worden gekruift 
kunnen , naar het my tot nu toe is voorgekoomen , het onderfcheidend ken- 
merk der wellerfche bezoarden uitmaaken , die in de maagen of darmen der 
herkaauwende dieren gevormd worden , gelyk ’er reden is om zulks te ver- 
moeden uit het befchouwen der vergulde en gebronzeerde tinten , die op de 
meeften van die bezoarden zitten , in welken ik fpielTen gezien heb door 
evenwydige lynen gekruill, van elf zodanige bezoarden, welke ik inwendig 
befchouwd heb , hebben zeven vergulde en gebronsde tinten , fchoon zy 
aan de anderen ontbreeken ; ik ben daarom niet minder geneigd om te den- 
ken, dat deze ook in de maagen of in de darmen zyn gevormd geworden, 
omdat zy hetzelfde kenteken van kriftallizatie vertoonen ; daar zyn andere 
bezoards welke men voor wellerfche zoude kunnen aanzien, omdat zy zeer 
verfchillende zyn van de oofterfchc bezoarden , en dat zy in de darmen der 
dieren gevormd worden ; zodanig is de bezoard welken ik reeds heb aange- 
haald , en die in den kronkeldarm van een paard van dit land gevonden is , en 
zodanig zyn eenige andere bezoarden , waarvan in het vervolg van dit werk 
zal melding gemaakt worden. 
De Griekfche Geneesheeren kenden de bezoarden niet; het fchynt dat 
de Arabieren den oofterfchen bezoard van de Perilaanen ontvingen , en den- 
zelven als een tegengift befchouwden ; in de daad men heeft herkend dat 
deze ftof een vlug zwavel- en olie-agtig loogzout bevat , dat de doorwaas- 
feming bevordert en dat kragten geeft ; maar men heeft nooit regt gewee- 
ten of die eigenfehappen tot een voornaamen graad beftaan, zelfs inde 
oofterfche bezoarden ; ondeituflchen heeft men geduurende een langen tyd 
van dezelve gebruik gemaakt , cn men gebruikt ze nog zomtyds ; indien de 
bezoard waarlyk een kragtig middel ware , zoude het zo veel te beter in 
zwang zyn gebleeven omdat het uit ver afgelegen landen koomt , deszelfs 
oorlbrong niet wel bekend is , en de oofterfche bezoard zeer duur verkogt 
wordt ; zy jie deszelfs deugden roemen beweeren , dat dezelve nooit 
twyfelagtig zyn wanneer men waare bezoarden bezigt; maar hoe meer ik de 
bezoarden befchouwd heb , en hoe meer het my is voorgekoomen , dat het 
gemakkelyk valt die geenea te onderkennen, die naargemaakt zyn; fchoon 
Deszelfs prys is van vyf of zes gulden het ilraclinia. 
