VAN HET MUSKUS. DIER. 
247 
maar dat het vogt, 't welk daarin wordt afgeklensd , niet dezelfde reuk 
heeft; het fchynt daarenboven dat dit gezwel van liet mannetje niet met 
muskus wordt vervuld , dan in den bronstyd , en dat in andere tyden de hoe- 
veelheid van dit vogt minder en de reuk zwakker is. 
Wat de ftof zelve van den muskus belangt , haar wezen , dat is te zeggen , 
haare zuivere zelfftandigheid , is miflchien zo weinig bekend als de n^uur 
van het dier , die dezelve voortbrengt ; alle de Reisbefchryvers koomen 
daarin overeen , dat deze drogiie altyd verbafterd en met bloed of andere 
drogues vermengd wordt door hen, die dezelve verkoopen; de Chineezen 
vermeerderen niet flegts de hoop door die vermenging, maar zy zoeken 
daarenboven het gewigt nog fterker te vermeerderen , door daar wel fyn ge* 
wreeven loot mede te verbinden ; de zuiyerfte muskus , en die door de Chi- 
neezen zelve meeft gezogt wordt, is die, welke het dier iaat vloeijen op 
fteenen of ftamraen van boomen, tegen welken het zig wryft als deze ilof 
prikkelende of al te overvloedig wordt in de beurs , waarin zy geformeerd 
wordt; de muskus in den zak zelven is zelden zo goed , omdat zy nog nietryp 
is , of wel , omdat het niet dan in den bronstyd is , dat zy al haare kragt en al 
haaren reuk verkrygt , en omdat het dier in dien zelfden tyd zig poogt te 
ontlaften van deze al te fcherpe ilofFe,die aan ’t zelve prikkelingen en Jeukte 
veroorzaakt. Charwn (g) en Tavernier , hebben beiden de middelen be- 
(£) Meed alle menfchen, denk ik, weeten, dat de muskus het uitwerpzel en de enerdof 
is vsxi een dier, dat naar de wilde geit gelykt, behalven dat het dunner is van lighaam en bee- 
nen; het wordt gevonden in opper Tartarj-e , in noordelyk China, dat daaraan grend , en in 
groot Tibet, dat een koningryk is tuflchen de ludiën en China leggende. Ik heb deze dieren 
nooit leevende gezien , maar ik heb ’er op verfcheiden plaatfen vellen v.in gezien ; men vindt 
’er afbeeldingen van in het gezantfchap der Hollandereu naar China ; en in het China i/lujlra- 
/i/van Vader Kircher; men zegt gemeenlyk dat de muskus een zweet van dit dier is, dat 
naar eene dimne blaas by den navel vloeit en zig daar ophoopt. De Ooderlingen zeggen net- 
ter , dat ’er een gezwel in het lighaam van dit dier gefonneerd wordt by den navel , welks 
vogt prikkelt en jeukte venvekt , inzonderheid als het dier togtig is : dat het zig als dan te- 
gen de boomen en rotfen wryft , waardoor het gezwel barft , en de ftofle ter zelfder plaats 
tuflchen de fpieren en het vel vloeit, zig daar vergadert cn eene foort van blaas maakt; dat 
de inwendige warmte dat bedorven bloed verhit ; dat het door deze verhitting dien Her- 
ken reuk krygt , welken de muskus geeft. De Oollerlingen noemen dit blaasje den na- 
vel van de muskus , en ook den reukgeevenden navel ; de goede musicus koomt van Ti- 
bet ; de Oofterlhigen achten dezelve boven die van Chiua , ’t zy dezelve inderdaad eene fter- 
ker en duurzaamer reuk hebbe, ’t zy omdat dit alleenlyk zo fchynt, dewyl zy dezelve verfcher 
Icrygen, omdat Tibet digter by is dan de provintie van Xinfi , ’t welk die ftreek in China is 
alwaar de meefte muskus valt. De groote handel in muskus gcfchiedt te Boutan , een vermaar- 
de ftad in ’t koningryk Tibet; de Patans, die denvaards trekken om hunnen inkoop te doen 
verfpreiden dezelve door geheel Indië , van waar men haar vervolgens over de geheele aarde 
vers’oert. De Patans zyn nabuurig aan Perfie en opper Tartarye, onderdaanen van, of alleen- 
lyk fdianing geevcnde aan den grooten Mogol. De Indiaanen maaken veel werk van deze 
fpeccryagtige drogue zo wel voor eigen gebruik , als omdat dezelve door buitenlanders fterk 
by hen gezogt wordt. Zy gebruiken dezelve in hunne reuk- en faamgeftelde genees -midde- 
]en, en in alles, wat zy bereiden om de welluftighcid op te wekken en de kragten te 
herftellen; de vrouwen bedienen er zig van om de dampen te verdryven, die uit de Ivfmoeder 
naar ’t hoofd ftygen, en draagen ten dien einde een blaasje op den navel; en als de vapeurs 
geweldig cn aanhoudend zyn, neemen zy muskus uit het blaasje, befluiten het in een Itukfe 
Uimen als een klein zakje gemaakt, en leggen het op de deelen, die de fchaamte niet toelaat te 
