8 
DE NATÜURLYKE HISTORIE, 
die hem in 1749* gefchreeyen is door den Hr. Gachet de Beausort, Medicy* 
nen Doctor te Montiers in Tarantaifè, waarvan ik hier het uittrekzel mede dee- 
le. ,, Men heeft zedert langen tyd opgemerkt, dat de fchaapen, die in onze Al» 
„ pen de befle van Europa zyn, zomtyds oogzienivk vermageren, hebbende 
„ witte, leepigc en faamgetroKKen oogen, weyagtig bloea, zuudci byna eenig 
„ merkbaar rood gedeelte, eene drooge en ingetrokken tong, de neus vervuld 
„ met eene geelagtige, fnotterige, en rottige, zelfftandigheid , welk alles verge- 
„ zeld gaat van eene alleruiterlle zwakheid en verval van de geheele dierlyke 
„ huishouding, fchoon zy onderwyl veel eeten. Verfcheiden nauwkeurige onder- 
„ zoeken hebben geleerd , dat deze dieren witte kapellen in de levers hebben , met 
„ wél gelchikte vleugelen, een half eyronden kop, die ruig en van de grootte is 
„ als die der zy wormen, meer dan zeventig, welken ik heb doen uitkomen, door 
„ de beide kwabben te drukken , hebben my van de wezendlykheid der zaake 
„ overtuigd;^ de lever ontvelde terzelfder tyd over de geheele bolronde zyde; 
„ men heeft ’er geene dan in de aderen, en nooit in de flagaderen, gevonden j men 
„ heeft kleine kapelletjes met kleine worpjes in de gal-leider gevonden ; de poort- 
„ ader en de caplüla van Gh’lfonius , die zig daar even als in den menlch fchynen 
„ te vertoonen, vveeken op dezagtfte aanraaking: de long en de andere ingewan» 
„ den waren gezond”. Het ware tewenfchen, dat de Hr. Doctor Gachet de 
Beausort ons eene omllandige befchry ving van deze kapellen hadt gegeeven , om 
het vermoeden vveg te neemen, ’t welk natuurlyk moet opkomen, dat de diertjes, 
welken hy gezien heeft, niet dan gewoone wormen der fchaapen -levers zyn, die 
plat, zeer breed, en van zulk eene zonderlinge gelialte zyn, dat men hen eer 
voor bladen dan voor wormen neemen zoude (a). 
Men fcheert jaarlyks de wol af van de hamels, van de ooijen, en van de lam- 
meren 5 in de heete landen, alwaar men niet vreeft het dier geheel en al te ont- 
blooten, fcheert men de wol niet af, maar men plukt die uit, en men maakt dik- 
wils twee inzamelingen op één jaar; in Frankryk, en in de koudere klimaaten , ver- 
genoegt men zig met dezelve eens ’s jaars met groote fchaaren af te fcheeren, en 
men laat de fchaapen een gedeelte hunner vagten, om hen voor de ruwheden van 
bet weder te beveiligen. Het is in de maand van may dat dit gefchiedr, nadat men 
de fchaapen wél gewaflehen heeft, om de wol zo zinnelyk te maaken als mooelvk 
is , in de maand van april is het nog te koud, en zo men tot de maanden juiiy en 
july wagtede, zou de wol, geduiirende het overige van den zomer, niet genoeg 
aangroeijen, om de dieren des winters voor de koude te befchutten. De wol der 
hamels js gemeenlyk overvloediger en beter dan die der ooijen; die van den hals 
en van den rug is de befte, die van de dijen, den ftaart, den buik, de keel, 
enz, IS zo goed met, en die, welke men van geftorvene of zieke heeften neemt, 
isdeUegtfte: men yerkieft ook de witte wol boven de grauwe, de bruine en de 
zwarte , omdat zy in ’c verwen allerhande kleuren kan aanneemen. Wat de hoeda» 
ingheid betreft , de regte of gladde wol is beter dan de gekroesde, men wil zelfs, 
dat de fchaapen, welker wol al te veel gekruld is, zo gezond niet zyn als de an» 
dere : men kan ook een aanraerkelyk voordeel van de fchaapen trekken met hen te 
doen 
(a) Zie de figmir dezer wormen in het IVde Deel, PI. Xlt. fig. 4 en j. [en in de ge- 
melde Veihandelirg van den Hr. P. CaUpeji ] 0 ^ * 
