59 
VAN HET VARKEN. 
vliezen, die tot omkleedzel voor de vrugt dienden, wordt weggeworpen yn 
fpreekt het van zelf, dat het dan nog nutteloozer is dan her te voren was ’ 
Het getal der prammen is, zegt men, in ydere foort betreklyk tot hét getal 
der jongen, t vyelk het v/yfje moet vóórtbrengen en voeden: maar wa^om 
heeft het mannetje, ’t welk niet werpen moet, doorgaands het zelfde getal prara- 
men? en waarom heeft de zog, die dikwils agttien, en zelfs twintig, jongen 
werpt, llegts twaalf prammen , dikwils minder , nooit raeerV toont dit niet, dat 
net met uit de eindoorzaaken is, dat wy de werken der Natuur beoordeelen, kun- 
nen, dat wy haar ook geene kleine oogmerken moeten toefdiryven, en haar naar 
zedelyke gevoegelykhcdenlaaten werken ? toont dit niet, dat het onze zaak 
te onderzoeken, hoe zy inderdaad werke, en, om haar te kennen, 
n natuurkundige betrekkingen te bezigen , welke de oneindige verfcheidenheid 
naarer voortbrengzelen ons vertoont? ik erken dat deze leerwyze, deeenigfte die 
ons tot eemge wezendlyke kundigheden leiden kan , onvergelykelyk raoeijelyker is 
aan de andere , en dat ’er eene oneindige menigte byzonderheden in de Natuur gevon- 
en wordt, waarin men deze methode , even weinig als in de ilraksgemelde voorbeel- 
nk'lïc j ''tugt gebruiken kan; ondertuffchen is het klaar, dat wy, in 
degroote ruimte van allantoïde diene, en 
toeleffffen en nergens toe dienen kan, ons niet moeten 
moeen^ ’ r" die ons aanwyzen 
wafrneempn oorfprong van kan zyn? wanneer wy, by voorbeeld, 
tP tn het voortbrengzel van de generatie der dieren, diegeenegroo- 
t I maag en ingewanden hebben , de allanióide of zeer klein is , of ge- 
fiPtr t>yêavo!g, het voortbrengzel van dit vlies eenige 
«etreitking met die groote ruimte van ingewanden heeft; enz. En verder, wanneer 
"V m aanmerking ncemen , dat het getal der prammen niet gelyk is met het getal 
der jongen, maar dat alleenlyk die dieren , die het meeft voortbrengen, ook die 
2yn, welke het grootfle getal prammen hebben, zo zal men hier geene zedelyke 
oyereenkomfl:, geene bedoeling der jongen, voor de oorzaak van dit Natuurkun- 
verfchynzel opgeeven, maar zal men kunnen denken, dat dit talryk voort- 
dew^f ^ der inwendige deelen van de voortteeüng afhangt, en 
voS^ r insgelyks uitwendige afhangingen van die zelfde deelen der 
^ 5 zo zal men met reden vermoeden , en in het algemeen met de 
jg “‘e vyaarlchynlykheid vaftftellen, dat tulTchen het getal of de orde dezer dee- 
kp prammen , eene natuurkundige betrekking moet plaats hebben, wel- 
^en yragten moet te ontdekken. 
denzd^^ weg alleenlyk aan; het is hier de plaats niet, om 
voorb ■ 'barder te agtervolgen : ondertuOTchen kan ik my niet beletten van in ’t 
ryk vo^^k” merken, dat ik eenige reden heb te onderftellen , dat het tal- 
tJan inwendige deelen der voortteeling , 
heid va! andere oorzaak afhangt; want het is niet van de meerdere hoeveel- 
paard » ‘^at het groot getal in de voortbrenging afhangt , dewyl 
vloed Van’ ^ *‘am, de bokken , de andere dieren, die een grooten o ver- 
bond , (Je hebben , niet dan in kleinen getale vóórtbrengen terwyl de 
aene minder '^’i dieren, die, met betrekking tot hunnen omtrek , llegts 
hoeveelheid zaadvogt hebben, in meerderen getale vóórtbrengen: 
H 2 
