62 
D E N A T U U R L Y K E H I S T O R I E, 
varken in een zinlyk hok te honden, en hetzelve de ruimte van gezond voedzel tc 
geeven: zyn vleefch zal zelfs uitmuntend van fmaak, en zyn vet hard en bros, 
worden, indien men het, gelyk ik dit gezien heb, veertien dagen of drie wecken 
voordat men het doodt, in eene gevloerde, en altpos2inlyke,rtal, zonder ftrooi- 
iing houdt, en het, voor alle voedzel, niet dan zuivere en drooge tarwe geeft, en 
het maar zeer weinig laat drinken; men kieft hier toe een jong varken, van een 
jaar oud , dat wel ih het vleefch en half vet is. 
De gewoone wyze van hen tc iiicften is hun overvloed van garft, eekels, kool, 
gekookte groente of peulvrugten, en veel water met zemelen gemengd, te gee- 
ven; in twee maanden zyn zy vet, her fpek is overvloedig en dik, maar het is 
niet vaft of wit genoeg, en het vleefch, fchoon goed, is altoos wat lafj men 
kan hen ook onkoftbaarer meften op ’tland, alwaar veel eeken-beuken-kaftanje-boo- 
men, enz, zyn, wanneer men hen namelyk in den herfll, alsde eekels vallen, en 
de kaflanjes, en de beuken uit haaren bolfter raaken, in de boffehen jaagt : zy ee- 
ten eveneens allerhande wilde vrugten , en zy worden daar in korten tyd vet van , 
inzonderheid zo men hen des avonds , als zy te rug komen , lauw water met wat 
zemelen en met meel van dolik geeft : deze drank doet hen flaapen , en vermeer- 
dert derwyze hun vet, dat men\r gezien heeft, die niet meer gaan, en die zelfs 
zig niet beweegen, konden: ook worden zy fchielyker vet in den herfft, wanneer 
de eerfte koude zig begint te laaten voelen , zo wel ter oorzaak van het meerder 
voedzel, ’t welk dan voorhanden is, als omdat de uitwaaffeming hen dan minder 
dan des zomers doet verliezen. 
Men wagt met het varken niet dat het oud worde, eer men het gaa meften, ge- 
lyk men veeltyds die gewoonte met ander vee heeft; want hoe ouder het varken 
is , hoe moeijelyker her wordt ora hetzelve vet te maaken , en hoe flegter het 
vleefch is : het fnyden, het welk altoos vooraf moet gaan , gelchiedt geraeenlyk op 
den ouderdom van zeS maanden , in de lente of in den herfft ; nooit in den tyd der 
groote hitte , of der grootc koude , als die de wonde even gevaarlyk en moeijelyk 
om te geneezen maaken zouden ; want het is geraeenlyk door infnyding dat deze 
bewerking gefchiedt, fchoon men dezelve ook zomtyds door eene enkele afbin- 
ding doet, gelyk wy ten opzigte van de fchaapen gezegd hebben: zo deze bewer- 
king in de lente gefchied is, meft men de varkens reeds in den volgenden herfft, 
en het gebeurt zelden , dat men hen twee jaaren laat leeven ; zy groeïjeh egter fterk 
geduurendehet tweede jaar, en zy zouden bly ven groeijen geduurende het derde, 
vierde, vyfde jaar, enz; dezulken, die zig boven de anderen in grootte en lyvig- 
heid doen opmerken, zyn niet dan ouder varkens, welken men verfcheiden jaaren 
in de afgevallen eekels heeft laaten loopen : de duiiring van hunnen groei bepaalt 
zig niet tot vier of vyf jaaren ; de dekbeeren of mannetjes varkens , welken men voor 
de voortplanting der foort bewaart, worden nog dikker op hunne vyf of zes jaa* 
ren, en hoe ouder pen wild zwyn is , hoe dikker, harder en zwaarer, het wordt. 
De leevensduuring van het wild zwyn kan zig tot vyf-en-twintig, of dertig, 
jaaren uitftrekken (a), Arxstoteles zegt twintig jaaren*, voor de varkens in ’t al- 
gemeen , en liy voegt ’er by , dat de mannetjes teelen , en de wy^es vóórtbrengen 
tot op de vyftien jaar: zy kunnen op den ouderdom van negen maanden, of van 
(a) Zie la Venerie de duFouilloux, Paris 1614. pag. 57. 
