V A N H E T V A R K E N. 63 
een jaar, reeds koppelen, maar het is beter te wagten, dat zy agttien maanden of 
twee jaaren oud zyn : de eerfte dragt der zog is niet talryk; de biggen zyn zwak 
en zelfs onvolmaakt, wanneer zy geen jaar oud is; zy is, om zo te zeggen op 
alle tyden driftig, zy zoekt de koppeling fchoon zy draagt, hetwelk voor eene 
buitenfpoorigheid moet gehouden worden onder de dieren , waarvan het wyfje, in 
byna alle foorten, het mannetje afwyft, zodra het ontvangen heeft. Deze hitte der 
zog, die byna geduurig is, onderfcheidt zig egter door fterker aanvallen, en door 
ongeregelde bevveegingen , welken het dier altoos eindigt, met zig in ’t flyk te 
wentelen; geduurende dezen tyd ftort zy een wkagtig vogt, dat vry dik en vry 
overvloedig is; zy draagt vier maanden, werpt in het begin 'van de vyfde, enzoekt 
welhaaft het mannetje weder, wordt andermaal bevrugt, en brengt bygevok twee- 
maal ’s jaars voort. De wilde zog, die in alle andere opzigten naar de tainme ge- 
lykt, draagt maar eenmaal ’s jaars, waarichyniyk by gebrek van voedzeI,en door 
de noodzaaklykheid, waarin zyis,omallehaare jongen een langen tyd te voeden en 
te zoogen, terwyl men de tamme zog alle haare biggen niet langer dan veertien da- 
gen of drie wecken laat zoogen; men neemt haar dan eenigen af, en men kat haar 
niet meer dan agt of negen behouden , men verkoopt die anderen ; op de veertien 
dagen zyn zy goed om te eeten, en gelyk men niet veel wyQes noodig heeft, de- 
’.vyl het de gelneeden beerenzyn, die het meefte voordeel opbrengen, en welker 
vieelcn belt is, zo ontdoet men zig van de wyfjes fjjeenvarkeaSj, en men laat aan 
de moeder met dan twee wyfjes niet zeven of agt mannetjes. 
Het mannetje, ’t welk men verkieft om het geflagt voort te planten, moet het 
hghaam kort, gedrongen, en eer vierkant dan lang hebben; de kop moet dik, 
de muit kort en plat, de ooren moeten groot en hangende, de buik neerzakken- 
CiC, de billen breed, de pooten kort en dik, de borliels dik en zwart zyn ’ de wit- 
te varkens- zyn nooit zo fterk als de zwarte: de zog moet lang van Jighaam, ruim 
en breed van buik, zyn, zy moet lange pramnien hebben; een vreedzaame gerulle 
geaartheid en vrugtbaarheid komen hier zeer in aanmerking. Zo ras de zog be- 
vrugt is moet zy van den beer afgezonderd worden; die zon haar in dezen toêlland 
nadeel kunnen toebrengen. Terwyl zy jongen heeft is ’t noodig dat zy rykelyk gevoed, 
en dat ’cr zorgvuldig op gepaft, worde, dat zy haare jongen niet verflinde; en de 
beer, die dit nog minder ontzien zonde, moet daar vciftr'oktelyk afgehouden wor- 
den; de tyd van paaren is in ’t begin der leute, ten einde de 'jongen, in den zo- 
nier geworpen, tyd hebben om te groeijen, fterk, en vóór den winter vet, le 
Worden ; maar wil men , dat zy twee reizen worpen , dan moet de eerlle koppeling 
ro november gelchiedcn , opdat de jongen in maart ter wereld komen , en de zog 
in roayten tweeden reize gedekt worde; daar zyn zoggen die geregeld om de 
^yf maanden werpen. De wilde zog, die, gelyk gezegd is, maar eens in ’t jaac 
paart in january of february, en werpt in may of juny; zy zoogt gedmi* 
drie of vier maanden haare jongen die haar volgen , en door haar geleid, be- 
itierd, en belet, worden van malkamleren te verlaaten of tedwaalen, tot dat zy 
jvee of driejaaren oud zyn: het is dus niet zeldzaam wilde zoggen te zien ver- 
latt 1 van het laaifte, en tevens van het voorgaande, jaar, men 
zoop^ ^^'^roe zog niet toe haare jongen geduurende meer dan twee maanden te 
vekl t”’i begint hen zelfs na verloop van drie weeken met de moeder naar ’t 
^ leiden, om hen allengs te. gewennen zig op gelyke wyze als zy te voe- 
