DE WILDE DIEREN. 
3 ' 
van den oorlog tegen andere wilde heeften met openbaar geweld te voeren den 
teelten tyd zig niet dan op konftenarijen toeleggen , en liften gebruiken om hen 
teverrallén; het zyn dieren , die men, even ais anderen, kan t’ondorbrengen, en 
oyna tam maaken : zy zyn dan verbafterd en ontaard , byaldien de woeftheid mee 
wreedheid gepaard hunne natuurlykc geaartheid was, of liever zy hebben den in- 
vloed van* het klimaat ondervonden; onder een zagteren hemel is hunne inborft: 
verzagt; het geen zy in een uiterft hadden is gematigd geworden, en door de 
veranderingen , welken zy ondergaan hebben , zyn zy llcgis gefchikter cevvordea 
voor t land, ’t welk zybewoonen. 
De gewaflen, welke dat land, die aarde, bedekken, en die daar nog nauwer 
mede yerknogt zyn dan het dier , dat dezelve aflcheert, deden ook meer dan hec 
zelve in de natuur van het klimaat: yder land, ydere trap van warmte, heeft zv 
ne byzondere planten; men vindt aan den voet der alpen die van Frankrvk en Ita- 
lië; men vindt op hunne kruinen die der Noordfehe landen: men vindt die zelf- 
de planten van her Noorden weder op de bevrozen toppen der Afrikaanfche ber- 
Srtfw die hetRykdes Mogols van het Koningryk Cache- 
mir affdieiden , naar den kant van ’t Zuiden, alle de planten der Jndidn, eu men 
itaat veiwonderd van aan den anHeren kant niet dan Europeaaniche planten te 
zien; het is ook uit dc -uitermaaten heete landen, dat men de geneöïmiddelen 
de vvelnekende kruiden of fappen, de vergiften, en alle planten, vvelker hS 
teïen nS H bekomt, terwyl gemaatigder geweften daaren- 
tegen met dan gemaangde dingen vóórtbrengen; dezagtfte kruiden, de gezondfte 
groentens, de zoetfte vrugten, de bedaardfte dieren, de belchaafdfte menfehen 
zyn het deel van dit gelukkig klimaat-; dus maakt de aarde de planten, de aarde 
Sn de aarde, de planten, en de dieren, maaken 
den roenkh , want de hoedanigheden der planten komen onmiddelvk van de aar- 
de cn van do lugt; de gefteldheid en dc andere betreklyke hoedLighedS der 
d ren, die het gras of andere planten eeren, zyn nauw verbondrSt d?e der 
planten, waar mede zy zig voeden; eiudelyk de natuurlyke hoedani<dieden van 
denmenkh en der dieren, die van andere dieren zo wel hs van pEn leeveT 
hangen, fchoon met zo onmiddelyk, van dezelfde oorzaal-en af 
zig .elfs tot op hunnen inborft en'hmme zedÏÏ! uXk : e» het Sen Sog tefr 
bevvyft dat alles in_ een gemoatigd klimaat gemaatigd wordt, en dSlS fn eene 
l^tftteek die zelve ukermaatig inuiterftens looptfis, darde gSoue eSgedSn" 
te, die voll rekte, beftendige, en bepaalde, hoedanigheden fcliEtezvn even- 
eens egter als de betreklyke. hoedanigheden van den invloed d^erkhmStsaE 
Sn Viervoetige dieren gelykt niet naar die van den olyfant 
rhinoceros, den hippopotamus of het rivierpaard; onze arootfte vovek zvn 
Soma ft^^»«vogel, deS comiS KarSSv^ C 
cafiiaris; cn hoe veel verfchillen de viffehen, de ha-rediften 
deuarS '"die ^ grootte met de walviüchen, de cachalotten’, 
r Noorden bevolken; en met de krokodillen , dê 
kZi idKS de wateren van 
de H daarenboven ydere foort afzonderlyk in 
meikelikè veïkhuL^^^^^^^ vergelykt, zal rae.^ zeer 
uyke ver.chülendheden m dc grootte en geftalte vinden , omdiu zy allen meer 
A a 
