4 DE NATUURLYKE HISTORIE, 
of min van het klimaat overneemen (a) ; die veranderingen gefchieden niet dacr 
langzaam en onmerkbaar; de gtoote werker in de Natuur is de tyd; gelyk dezel- 
ve iïeeds meteeneenpaarigén,gelyken, en geregelden, tred voortgaat, doet hy 
niets by fprongen, maar by trappen, by fchaduwingen , by agtervolging, doet 
hy alles; en die veranderingen , eerft onmerkbaar, worden allengs duidelyk, en 
reekenen zig eindefyk door gevolgen en uitwerkzelen, waarin men zigniet ver- 
giffen kan. 
Ondertuffchen zyn de wilde en vrije dieren, mogelyk, zonder zelfs den raenlch 
daar van uit te zonderen, minft onderhevig aan verbafteringen, aan veranderin- 
gen, aan verfcheidenheden van alle foort: gelyk zy volftrekt meefter zyn om hun 
voedzel en klimaat te verkiezen , en zig zelven even weinig bedwingen als zy ge- 
dwongen worden, zo verlchilt hunne natuur minder dan die der huisdieren , wel- 
ken men onderwerpt, welken men overvoert, welken men mishandelt, en wel- 
ken men voedt zonder hunnen fraaak raad te pleegen ; de wilde dieren leeven be- 
ftendig op dezelfde wyze, men ziet heu niet van klimaaten tot klimaaten zwer- 
ven, het woud, waarin zy geboren zyn, is een vaderland, daar zy ftandvaftig 
aan verknogt blyven, zy verwyderen ’er zig zeldzaam van-, en verhaten het nooit, 
dan wanneer zy bemerken, dat zy daar nier veilig leeven kunnen; en het zyn 
minder hunne vyanden, welleen zy ontvlugten, dan de tegenwoordigheid van 
den menfeh ; de Natuur heef; hun middelen en toevlugten Kgen de andere die- 
ren gegeeven ; zy ftaan rac: hun op denzelfden voet, zy kennen hunne kragt en 
behendigheid, zy beöordeelen hunne ontwerpen , hunne (lappen, en zo zy hen 
niet kunnen ontwykeir, verdedigen zy zig ten minden lyf tegen lyf: het zyn, met 
één woord, niet dan verfchillende foórten van hun dierlyk gedagt: maar wat ver- 
mogen zy tegen wezens, die hea weeten te vinden zonder hen te zien, en hen te 
vellen zonder hen te nadcreul 
Het is dan de menlch, die hen ontrud, die hen vervvydert, die hen verdrooir, 
en die hen duizendmaal wilder maakt, danzy inderdaad zouden zyn; want ds 
meeden begeeren niet dan gemdheid, vrede, en het zo gemaatigd als onfchulJig 
gebruik van lugt en aarde; zy zyn zelfs uit der aart geneigd om famen te blyven , 
om zig. in gezinnen te vereenigen , om foorten van maatfeaappijen te maaken ; 
men ziet nog vocilpooren dier maatfehappijen in die lauden, daar de menfeh zig 
nog niet volkomen meeder van gemaakt heeft; men ziet zelfs werken, die zy in 
’t gemeen gemaakt hebben, foorten van ontwerpen, die, zonder beredeneerd te 
zyn, op redelyke overcenkomden gegrond Ichyncn, waarvan de uitvoering ten 
minden de overeenkomd, de verbmdtenls , ende gemeenfchaplyke p)>:ingen van 
hun, die d.nraan medewerken, onJerdelt, en het is niet dooreenen rncuurkundi- 
gen dwang, niet dooreeae blinde noodzaaklykheid, zo als die der ra'eren, der 
bijen, enz, dat de bevers zig vereenigen om gezamentlyk te werken en te bou- 
wen; want zy zyn noch door de ruimte , noch door den tyd , noc.h do >f het ge- 
tal, gedwongen of bepaald , het is met keuze dat zy zig verbinden; de ziilken, 
die by raalkandereii fdiikken , die zin in milkanderen hebben, blyven te (iirnen, 
de zulken , die zig niet te famen (éhikken, verwydferen zig, en men ziet ’er eeni- 
fa) Zie de Natuurlyke Ilidnrie van het paard, de. geit, het rarken, den hond, in de 
voorgaande deeten van dit Werk. 
