*4 
DE NATUURLYKE HISTORIE, 
alsdan nog maar de helft of flegts twee derden van hunnen groei gekreegen heb» 
ben , dat zy in hoogte cn dikte groeijen tot dat zy agc jaaren bereikt hebben , er» 
dat hunne hoorns tot aan dien ouderdom alle jaaren toeneemen ; maar men moet 
hieromtrent in aanmerking neemen, dat het kalf in korten tyd kragten krygt, dat 
het in ’t cerfte jaar fterk groeit, en in het tweede zo voortgaat, dat het dan reeds 
eenc overmaat van voedzel heeft, dewyl de hoorns voortkomen, en dit is het 
ontwyffelbaarll; merkteken van bekwaamheid ter voortteeling : het is waar dat de 
dieren in ’t algemeen niet ter voortplanting van hun geflagt in ftaat zyn, voordat 
zy het grootft gedeelte van hunnen groei weg hebben , maar zy, die een bepaal- 
den tyd van ritzigheid of kuitfchieting hebben, Ichynen eene uitzondering op 
dezen regel te raaaken. De viflchen Ichieten kuit en teelen voort eer zy een 'vier- 
de, of zelfs een agtfte, gedeelte van hunne grootte bekomen hebben; en onder de 
viervoetige dieren zyn de zulke, die, als het hert, de eland, het damhert, de 
reebok, enz, op een bedemden tyd ritzig worden, vroeger ter voortteeling be» 
kwaara dan de andere dieren. 
Daar zyn zo vcele betrekkingen tufichen de voeding, het voortbrengen der 
hoornen, het ritzig worden , en de voortteeling dezer dieren , dat het, om de 
byzondere uitwerkzelen daar van wél te begrypen, noodig is zig hier te herinne- 
ren wat wy algemeenft cn zcekerfl: ten opzigce der voortteeling gezegd hebben {q). 
Zo lang het dier groeit, (en het groeit altoos ftcrkll in den eerden tyd,) wordt 
het voedzel gehee'l en al bedeed aan de ontzwagteling , de uitbreiding, en ver- 
grooting des lighaams; daar is derhalven geene overmaat van voedende deelen, 
en gevolgelyk geene voortbrenging of affclieiding van zaadvogt, en het is om 
deze reden, dat de jonge dieren onbekwaam zyn om voort te teelen; maat wan- 
neer zy het grooid gedeelte van hunnen groei verkreegen hebben , begint zig de- 
ze overvloed door nieuwe voortbrengzelen te ontdekken : in den menfeh gaan de 
baard, het hair aan zommige deelen, het zwellen der borden, het uitzetten der 
teeldeelen, de huwbaarheid voor : in de dieren over ’t algemeen, en in het hert 
in het byzonder, vertoont zig deze overmaat van voedzel door nog zigbaarer te- 
kenen; dezelve brengt de hoornen voort, doet de zaadballen. (O uitzetten, den 
hals en de keel zwellen, brengt het vet (y") voort, verwekt de ritzigheid, enz; 
en daar de groei van ’t hert in ’c eerd zeer Ipoedig toegaat, zo loopen ’cr, dnts 
de geboorte tot ien tyd dat deze overmaat van voedzel zig uitwendig door het 
voortbrengen der hoornen begint te vertoonen, maar dén jaar voor by : indien 
het hert in de maand inay geboren is, zal men , een jaar daar na in dezelfde maand, 
de beginfelen der hoornen , die op het voorhoofd Q) beginnen uit te botten , zien 
te voorfchyn komen : het zyn twee Ijrielfen , die in lengte en dikte toeneemen , 
en hard worden naarmaate het dier voedzel neemt : omtrent het einde van augus- 
tus hebben zy reeds den vollen groei, en zyn fterk genoeg, dat het jonge 'hert 
(f) Zie de Ilde Hl.Ie cn IVJeTToofditiilikcn vnn het tweede Dec! van dit Werk, alwaar 
over lie hervoortbrenging, de voeding cn de voortteeling gehandeld wordt. 
(r) Lfx daintkrs du cerf, zyn zyne ballen. 
(/) Pmaifon, is ’C vet van ’t hert, dat in den zomer vermeerdert, en waar mede het in ’t 
begin v.m dan hei.ffti den bronstyd, ovcrladen i.s. 
(f) Ls tJt , het voorhoofd, is dat gedeelte van het voorhoofdsbeen , waar op de kroon i 
Qf de hoornen van ’c hai fteutwn. 
/ 
