ao 'de NATUURLYKE HISTORIE, 
groeijéii, neemen 'zy van onderen aan toe, even als de nagelen, het hair, de 
vederen , enz ; het zelfde mogen wy zeggen van de tanden der olyfanten , der 
walriiflen , de flagtanden der wilde-zwynen , en andere dieren ; zy zyn hol van 
binnen, en groeien van het benedenfte gedeelte aan, en dus hebben de hoorns 
en tanden geene meerdere ovcreenkomft met het hertsgeivei, dan nagels, hair, 
of vederen. 
Alles wat groeit kan derhal ven tot drie foorten gebragt worden; in de eerde fbort ge- 
fchiedt de groei aan ’t boven einde, als kruiden, planten, boomen , hertshoornen , en al- 
le andere gewaden : in de tweede gefchiedt de groei integendeel aan ’t beneden einde, of 
woijlt van onderen opgedrongen , geiyk de hoorns, de nagels, de haanenfpooren, 
hetvlashair, het hair, de vederen , deichubben, de flagtanden, de tanden, en an- 
dere uitwendige deelen van de lighaamen der dieren: dederdefbort is, wanneer de 
groei aan beide einden tevens werkt, als in de beenderen, kraakbeenderen, gie- 
ren , peezen , en de andere inwendige lighaams-deelen der dieren ; de ftoffelyke oor- 
zaak van alle drie isdeovermaat van het werktuigelyk voedzel, en het uitwerkzel 
de fchikking en plaatfing van dat voedzel, naar gelykheid van den vorm , die ’tzelve 
ontvangt en inneemt ; dus groeit een dier langzaamer of fchielyker naar gelang van dit 
voedzel, en wanneer het dier byna den hoogflen .trap van zyn groei bereikt heeft, 
vervoegt het overtollig voedzel zig naar de bewaarplaatfen van het zaad, poogt 
zig naar buiten uit te breiden, en door ’t paaren andere bewerktuigde wezens 
voort te brengen; het onderfcheid, ’t geen men aantreft tulïchen 'dieren , die 
een bepaalden bronstyd hebben , als het hert , en tuflehen andere dieren , die op 
alle tyden van het jaar voortteelen kunnen, ontftaat alleen uit de wyzc van voe- 
ding: demenfeh, en alle de huisdieren , die alleda.gen omtrent even veel voed- 
zel nuttigen , ja dikwils in overmaate , vinden zig op alle tyden van het jaar ter 
voortteelinge bekwaam ; het hert daarentegen, en de raeefle andere wilde die- 
ren, die in den winter groot gebrek lyden, hebben alsdan niets overtolligs , en 
kunnen niet voortbrengen, dan nadat zy in den zomer nieuive kragten gekreegen 
hebben; onmiddelyk hier op neemt ook de bronstyd een aanvang, 'in welken het 
hert zig dermaaten uitput, dat het zig den geheelen winter in een kwynenden 
ftaat bevindt, het vleelch is dan van allen fraaak ontbloot, het bloed zo verma- 
gerd en bedorven, dat ’er wormen onder zyii huid groeijen, die zyn deerlykeri 
toefland nog verergeren , dit duurt tot in den voortyd, wanneer het als ’t ware 
een nieuw leeven krygt, door het kragtig voedzel, ’c welk de nieuwe voortbreng- 
zels der aarde aan ’t zelve verfchaffen. 
Het hert brengt derhalven zyn geheele leeven door in eenc bcurtwiireiinT van 
volheid en uitputting, van overlaading en gebrek, van vetheid en magerheid, 
gezondheid, om zo te fpreeken, en ziekte, en nogtans zyn deze altoos over- 
maatige ftaaten , verre af van zyne gefleltenis te benadeelcn; het leeft zo lang als 
andere dieren, die aan deze verwiflèlingen vantoefland niet onderhevig zyn; na- 
demaal het vyf of zes jaaren rot den groei befleedt, leeft het ook zevenmaal vyf of 
zes jaaren, dat is dertig of veertig jaaren. „ Wat my betrelf, zegt een geiicht 
„ Schryver van onzen' tyd (<•/), ('vvien de beoordeeling hieromtreiK bill.yk toe- 
„ komt), zonder in eenige onderzoekingen over dit onderwerp te treeden, ik 
(d) „ Pourmai, fans entrer dans aucune difcujfm d ce fuj et, mon fentim^nt ejl , que les cerfs 
,, ne peuvent vivre plus de quarante ans". Nouveau Traité de la Vénerie, -pag, 141. 
