8o 
DE NATUURLYKE HISTORIE, 
alle hasre zorgen beletten niet, dat de menfchen, de honden, de wolven hen 
dezelve niet dikvvils omneemen : dit is de gevaailykfle tyd voor deze dieren , en 
waarin de grootfte vernieling wordt aangeregt in eene foort, die reeds niet te gemeen 
is 5 ik weet dit by eigen ondervinding j ik onthoude my dikwils op een buiten-froed 
in een land (p'), waar van de jonge rheebokjes grooten roem hebben van ui?nee- 
mend lekker te zyn ; daar zyn geene jaaren , dat men my in de lente niet ver- 
sheiden van dezelve brengt, zommigen door raenlchen gevangen, zommigen 
door de honden gedood, zodat ik zonder die mede te rekenen, welke door de 
wlvcn verflonden worden , duidelyk kan nagaan, dat men ’er in de maand may 
alleen meer verdelgt dan in het geheel beloop van ’t overige jaar; ik heb des niet- 
tegennaande fints meer dan vyf-en-twintig jaaren waargenomen , dat zy gelvk 
-er in alles een volmaakt evenwigt tuiïchen de oorzaaken van verdelging en ver- 
nieuwing fchynt te zyn, altoosten naaftenby even talryk in dezelfde ïtreeken Wv- 
ven : het vak niet moeijelyk Iic-n te tellen , omdat zy nergens talryk zyn in ge- 
zin by malkander trekken, en yder gezin afzonderlyk woont; zodat ’er by voor- 
beeld in een laagllanid-, of hakliout^bofch van honderd arpents (c') één gezin, 
dat is te >zeggen drie, vier, of vyf, zullen zyn; want de zeeg die gemeenlyk 
twee jongen voortbrengt, werpt zomtyds maar één en zomtyds drie, fchoon zeer 
zelden : in eene andere ftreek, die eens zo uirgeftrekt is, zal men zeven of agt, 
dat is twee gezinnen, vinden; en ik heb opgemerkc, dat dit in ydere ftreek 
fteeds op het zelfde getal blyft, met uitzondering egter van die jaaren , waarin de 
winter al teftreng, en de fneetiw zwaar en aanhoudende, geweeft is; alsdan wordt 
dikwils een geheel gezin verdelgd , maar in het volgend jaar komt ’er weder een 
ander te voorfchyn, en de ftreeken, welke zyby voorkeur beminnen, zyn altoos 
ten naaftenby even veel bevolkt : men denkt egtef , aar «ver het eeheel 
genomen vermmderc, en het is waar, dat ’er Provintiën in Frankrj-k zyn al- 
waar men hen niet meer vindt; het is ook waar, dat zy, fchoon nog gemeen in 
Schotland, niet meer in Engeland zyn; dat zy veel zeldzaamer zyn in Zwee- 
den, dan zy daar voormaals waren Qf) enz; maar dat zoude kunnen ‘voortkomen 
of van de vermindering der boflehen, of door een gevolg van eenigen zwaaren 
winter, gelyk die van I/09, die hen bykans allen in Bourgonje deedt omkomen, 
zodat ’er verfcheiden jaaren zyn verloopen , eer de foort zig weder herfteld heb- 
be: daarenboven zyn alle landen hen 'op verre na niet onverfchillig, dewyl zy 
in hetzelfde land nog byzondere plaatfen zoeken ; zy beminnen de heuvels of de 
vlaktens boven de bergen verheven; zy houden zig niet in de diepte der boflehen 
npch in ’t midden van groote wouden ; zy beflaan gaarne de punten der boflehen 
die van bouwland omgeven zyn, de hakhout-boflehen , die, in flegte gronden ge- 
plant , gebrekkig greeijen, en veelal met fpoikenboom, braam, enz, bezet 
zyn. 
Derhee-kalven blyven in •’t geheel agt of negen maanden by hunne vader en 
moe- 
(h) Montbard in Bonrgonje. 
(c) De maat van het arpent verandert naar de verfchillende Provintiën men rekene het 
op een half morgen. *‘«viuucn, men xeitene net 
id) LiKKffiüs, Fuun, Suecica, 
