/ 
de N A T U U RL Y K E HISTORIE,’. 
Laiit ons bes^innsn met de dingen eenvoudig te maaken ; laar ons de uitgeflrekt» - 
heid van ons onderwerp, ’t welk zig, in den eeriien opOag, als ongemeeLen, als 
oneindig groot , laat aanzien , inkorten, en laat ons net zelve binnen zyne juiite 
grenzen poogen te bepaalen. . , • i i c 
Het lighaam van het dier is uitgebreid, zwaar, onindringoaar, heeft eene ge- 
daante, en is bekwaam om in beweeging gebragt , of door oen vvederltana van 
vreemde lighaaraen gedwongen te worden in ruil te blyven Alle deze eigtnlchap- 
pen, die hetzelve met de oveiige ftuffe gemeen heeft, zyn met die, welke de 
natiuir der dieren onderfcheiden, en-nioeceii niet uan op eene betreklyke wyze 
gebruikt worden met, by voorbeeld, de grootte, de zwaarte, de gedaante, enz, 
van een dier te vergelyken met de grootte , de zwaarte , de gedaimte , enz, van een 
Od diezelfde wvze moeten wy van de byzondere natuur der dieren de vermo- 
gens affeheiden , welkezymet depipten en gewaifen gemeen hebben: beiden 
voeden en ontxLva^telen zy zig^ beiden brengen zy zig hervooit, wy rnoetea 
derhalven in de dieiiyice iiuioUauding, eigeiilyk gezegd, die vermogens niec be- 
vatten, die ook aan de planten behooren, je dezer oorzaak, dat wy de 
voeding, de ontzwagteliug, de hervoortbrenging en zerrsoc 
ren he4en afgehatidlw voor dat wy dat, het welk aan het dier by zonder eigen 
is en dai aan het zelve alleen toekorat, voorgedraagen hebben. 
Vetvolg^fis , gelyk men in de klallê der dieren. verfc(ieiden bezielde wezens 
begrvpt, welker geleeding zeer verfchillende is van de onze en van die der dieren , 
welker lighaam ten naallcn by op dezelfde ,wvze als het onze is re faamgedeld, zo 
moeten wy die foort van byzondere dierlyke natuur uit onze befciiouwingen ver- 
nederen /en ons niet hegten , dan aan die der dieren, die ons ineeft geiyken i de 
dierlyke huishouding van een oefler , by voorbeeld , moet geen deel uitmaaken van 
die, waar over wy te handelen hebben. _ _ , u j- j 
Maar gelyk de menlch niet een louter dier is, gelyk zyne natuur boven die der 
dieren is verheven 5 zo moeten wy ons bepaalen , om de oorzaak van die meerder- 
heid te toonen , en , door duidclyke cn wél geveüigde blyken , den netten trap aan 
te wyzen, hoe veel de natuur der dieren beneden die van den menlch is, ornaat, 
liet welk tot den menlch alleen behoort, tc kunnen onderfcheiden van het geen 
hv niét dan met het dier gemeen heeft. , , , 
Om dan ons voorwerp beter te zien, hebben wy het binnen zekere paaien be- 
fchreeven , wy hebben ’er alle de te verre uitllrckkende punten van afgelneeden , 
en niet dan de noodige deelen behouden. Laat ons het zelve thans verdeden , om 
het te befchouwen met allen den aandagt, wdken het vordert , maar laat ons het zel- 
ve in groote brokken verdeden; Iaat ons, voor dat wy de deelen van het dierlyk 
werkiuig, en dc verrigtingen van elJt dezer deelen in byzonderheden, n.igaan, in 
het algemeen befchouwen wdk het gevolg, Ir edamg de uitilag, dier werktmgkun- 
dezy, en zonder aanflonds over de oorzaaken te willen redeneeren, laatcn wy 
ons bepaalen cmi de uitwerkzcls met zekerheid vaft ic Itdlen. _ n * 
Het dier hteft twee wyzen van bellaan, de ftaat van bew^-ging aiC 
van rud, van wiaken en van Haapen, die malkaiideren, het gehede leeven lang, 
beurteliiws opvol .en; in den eerden daat zyn alle de drytveeren van de dierly- 
ke machine in werking; in den tweeden is ’er llegts eeti deel in werking, en dat 
