s 
DE NATUURLYKE HIlSTORIEi 
geene ftandvaftige wet, fchynen te volgen, en welken wy derhalven niet ineeten^ 
en zelfs op geene andere wyze waardceren of begrooten , kunnen , dan gelyk men 
de kanfen berekent, door de waarheid, door middel der waarfchynlykheden, zo 
veel men kan , te naderen. 
Ik zoek geenszins als een beweezen waarheid ter neder te ftellen, dat de voort- 
gaande beweeging, en de andere uitwendige beweegingen , van het dier den in- 
druk der voorwerpen op de zintuigen ten oorzaake, en ten eenigen oorzaake, 
hebben ; ik zeg het alleenlyk als cene waarfchynlyke zaak , en die my voorkomt 
op goede overeenkomften gegrond te zyn ; want wy zien, dat alle bewerktuigde 
wezens in de Natuur, die van zintuigen beroofd zyn, insgelyks eene voortgaan- 
de beweeging milTen, en dat alle die, welke daar van voorzien zyn, ookdie werk- 
j;aame eigenfehap hebben van hunne leden te beweegen , en van plaats te verande- 
icn. Jk zie daarenboven, dat het dikwils gebeurt," dat het dier door deze wer- 
king der voorwerpen op deszelfs zintuigen in een ©ogenblik in beweeging gebragt 
M'oi-dt, zonder dat de wil daar deel in fchyne te hebben, en dat het altoos ge- 
beurt, wanneer het de wil 15, die de beweeging bepaalt, dat zy zelve opgewekt 
is door do gewaarwording , die uit den waeiieJitkenjndruk der voorwerpen op de 
zintuigen, of uk de herinnering van een voorgaanderi inaruit, geuoren worde. 
Om dit te beter te doen voelen, laüten wy ons zelven eens belchoiiwen , en het 
natuurkundige, het lighaamlyke, om zo te fpreeken, .van onze daadeneen weinig 
onderzoeken. Wanneer een voorwerp ons door eenig zintuig, welk het wezen moge, 
trtfr, wanneer de gewaarwording, welke het voortbrengt, ons aangenaam is, en een 
verlangen in ons doet geboren worden, moet dat verlangen noodwendig betrekke- 
lyk zyn tot eenigen onzer hoedanigheden, en tot eenigen onzer wyzen van genie- 
ten; wy kunnen dat voorwerp niet begeereii dan om het te zien, om het telfmaa- 
dcen, om her te hooren , om hot te rieken , om het te raaken. Wy verlangen of be- 
geeren het niet, dan om het zintuig, waar mede wy het bemerkt hebben, des te 
volkomener te voldoen, of om eenigen onzer andere zintuigen, ter zelfder tyd te 
voldoen, dat is te zeggen om deeerlle gewaarwording nog aangenaamer re maa- 
ken, of om eene andere te verwekken, die eene nieuwe wyze is om dat voorwerp 
te genieten; want zo wy, op het eigenif oogenblik, dat wy het zelve gewaar 
worden, het zelve geheel en al, en door aiie onze zintuigen tevens, genieten 
konden, zouden wy niets kunnen verlangen. Het verlangen Ipruit dan hieruit, 
dat wy kvvalyk gepjaatd zvn mct betrekking tot het voorwerp, dat wy bemer- 
ken, wy zyn ’cr te verre af, ofte digt by; wy veranderen dan natimrlyk van 
plaatling, omdat wy, terzelfder tvd , d,it wy her voorwerp bemerkt hebben, ins- 
gelyks den affland of de nabyiieid , die de ongefchikcheid onzer plaatfina: uitmaa- 
ken, cn die ons beletten om het volkomen te genieten, hebben waargeno.nen. 
' De beweeging, welke wy, ingevolge van dit verlangen maaken, en het verlan- 
gen zelf, 'komen dan niet dan van den indruk, dien dit voorwerp op onze zin- 
tuigen gemaakt heeft. 
Zo het een voorworp is, k welk wy door onze oogen bemerkt hebben, en ’t 
v.'elk wy verlangen te voelen, flrekken wy, zo her ender ons bereik is, den arm 
ir,t om het te ktygen, en wy dellen ons, zo het verder af is, iii beweeging, om 
het te h lillen. Zal een menfeh iii diepe gepeinzen bedolven, zo hy grooten hon- 
ger heeft, het brood, dat hy onder zy.i bereik vindt, niet aanvatten.? hy zal 
> het 
