Van de natuur d i e r e’n. zs 
of door fterke geluiden, daar men acht op gegeeven heeft, gelyk als hautboifenof 
klokken , gefchud is geworden , blyft men klokken of hauiboifen hooren , de in- 
druk houdt zoratyds eenige dagen' aan , en verdwynt niet dan allengs. Op dezelf- 
de wyze wanneer de reuk en de finaak door eene zeer fterke lugt, en eene zeer 
onaangenaame fpys , of drank, of geneesmiddelen , zyn aangedaan, behoudt men 
die walgclyke aandoeningen nog langen tyd daar na. En eindelyk als men het zin- 
tuig des gevoels al te lang op het zelfde voorwerp oeffent, wanneer men een 
vreemd lighaam ftetk op eenig gedeelte van ons lighaam drukt, zo blyft het in- 
drukzel ook eenigen tyd duuren, en het fchync ons toe, dat wy nog aanraaken 
en aangeraakt worden. 
Alle de zintuigen hebben [dan het vermogen oin de indrukzels der uitwendige 
oorzaaken meer of mki te bewaaren ; maar het oog heeft dat meer dan de pdere 
zintuigen, en de harfenen, waarin het inwendig zintuig van het dier huisveft, 
hebben deze eigenichap by uitftek ; niet ftegts bewaaren zy de indrukzelen , welken 
zy ontvangen hebben, maar zy zetten ook derzclver werking voort, door da 
fchuddingen aan de zenuwen mede te deelen. De werktuigen der uitwendige zin- 
nen , de hatfenen, die de werktuigen van het inwendig zintuig zyn, het rugge- 
merg , en de zenuwen , die zig door alle de deelen van het dierlyk lighaam ver- 
Ipreideu, moeten befchoiiwd worden als een aanraakend, doorgaand, lighaam, 
als een organifch werkruig, waarin de zinnen de deelen zyn, waarop de uitwen- 
dige kragten of werkingen gerigt worden ; de harfenen zyn het fteunpunt , en de 
zenuwen zyn de deelen, welken de werking der uitwendige kragten in beweeging 
brengt. Maar het geen dit werktuig zo verfchillende maakt van andere werktuigen, 
is, dat het hypomoebhum of fteunpunt niet fl?gts bekwaam is voor wederftand en 
wederwerking , maar dat het zelf werkzaam is, omdat het de fchudding, wel- 
ke het gckrecgen heelt, lang behoudt; en gelyk dit inwendig werktuig, de har- 
fenen, en de vliezen, die het omringen, zeer ruim of vatbaar", ca tevens zeer ge- 
voelig, zyn , kunnen zy eene menigte opvolgende en gelyktydige Ichuddiiigen ont- 
vangen, en die behouden in de orde, waaniv zy dezelve ontvangen hebben, om- 
dat yder indeuk niet dan een gedeelte der hatfenen fchudt, en de opvolgende in- 
drukken het zelfde gedeelte verfchillend fchudden, en dus ook de naby liggende 
en aanraakende deelen fchudden kunnen. 
Zo wy een dier onder ftelden, dat geene harfenen , maar een zeer gevoelig en 
zeer uitgeftrekt uitwendig zintuig hadt, by voorbeeld een oog, welks netvlies 
van zialk eene gcoote uitgellrektheid ware als die der harfenen, èn zo dit oog ter- 
zelfder tyd die eigenfehap van de harfenen hadt, om de on: vnngene indrukzels 
lang te bewaaren , is het zeker, dat het dier, met zulk een zintuig, niet (legts 
de voorwerpen, die hetwericelyk troffen, zoude zien, inaarook die, welke het te 
voren gerrofferi hadden, omdat, volgens de gemaakte onderllelling, de fchuddiu- 
gen (leeds zouden blyven bedaan , en de ruimte van de retCra groot genoeg zou 
wezen, om dezelve in verfchillende deelen te ontvangen, waardoor dan hel oog 
de eerite en de laatfte beelden gelykclyk en terzelfder tyd, ontvangen zoude, eu 
dus het voorledene cn het tegenwoordige met den zelfden opflag des oogs ziende, 
zoude het werkruigelyk bepaald worden om zulk of zulk eene daad le doen, inge- 
volge van den trap van fterkte, en van het meer of min groot getal der fchud dui- 
gen., voortgebtagt door de bedden betreklyk tot, of ftry'dig met, deze bepaaiins, 
B ^ 
