VAN DE NATUUR DER DIEREN. ai 
het te verliezen ; ■ dat hoe minder wy verlangen , hoe meer wy bezitten ; eu einde- 
lyk, dat alles, wat wy willen boven het geen de Natuur ons kan geeven , kwelling 
is, dewyl niets vermaak is, dan ’t geen zy ons aanbiedc. 
De Natuur nu heeft ons verniaaken zonder getal gegeeven, en biedt ons dezel- 
ve alle oogcnbiikken aan; zy heeft in onze behoeften voorzien, zy heeft ons te- 
gen de frnart gewapend : daar is in de lighaams-aandoeningen oneindig meer goed 
dan kwaad; het is dan de wezendlykheid niet , het zyn de harfenfehimmen , wel- 
ken men moet vreczen; het zyn noch de eigenlyke pyn, noch de ziekten, 
noch de dood , maar het zyn de llerke beweegingen en fchokken der ziele , het 
zyn de driften, het is de vervecling eindclyk, die te dugcen zyn. 
De dieren hebben maar één middel om vermaak te hebben , namelyk hun in- 
wendig gevoel te oeffenen om hunnen trek te voldoen. Wy hebben dat zelfde 
vermogen , en wy hebben daarenboven een ander middel van vermaak , dat van 
onzen geeft te oeffenen, wiens trek is te weccen. Die bron van vermaak zou de 
overvloediglte eu zuiverde zyn, zo onze driften, zig tegen dcszelfs loop aankan- 
tende, dat vermaak niet ftoorden; maar deze wenden de ziel van alle befchonvving 
af; zodra zy de overhand neemen, zwygt de rede, of zy verheft ten minftèn niet 
meer dan eene zwakke, en dikwils ontydige,ll:em; de wanCnaak der waarheid volg:,, 
het vermaak der begocheling vermeerderr, de dvvaaling verfterkt zig, lleept ons 
voort, en leidt ons tot het ongeluk; want wat grooter ongeluk is ’er, dan niets 
te zien zo als het is, niets te beoordeelen dan met betrekking tot zyne drift, 
niets te doen dan op haar bevel , en bygevolg aan anderen onbillyk of belagchelyk 
voor. te komen, en genoodzaakt te zyn zig zelven te verachten, zodra men zig gaat 
onderzoeken. 
In dezen ftaat van begocheling en duifterniflen zouden wy de natuur van onzQ 
ziel zelve wel veranderen willen ; zy is ons niet gegeeven dan om te kennen , en 
wy zouden haar wel enkel gebruiken willen om te voelen; zo wy haar licht ge- 
heel verdooven konden, zouden wy. ons over dat verlies niet beklaagen ; wy zyn 
zelfs geneigd om het lot der krankzinnigen tebenyden;, gelyk het niet dan by tus- 
fchenpoozen is, dat wy redelykzyn, en gelyk deze tuüchcnpoozen Van rede ons 
tot lalt zyn, en in heimelyke verwytingen doorgebragt worden, zouden wy de- 
zelve wel willen weeren; dus altoos van begochelingen tot ’begochelingen voort,- 
gaande, zoeken wy uit eigen beweeging ons zelven uit het oog te verhezen, om 
welhaaft zoverre te komen, datwy ons zelven niet meer kennen, en te eindigen» 
met ons zelven te vergeeten. 
Eene hartstogt zonder tufichenpooziugen is krankzinnigheid , en de ftaat van 
krankzinnigheid is voor de ziel een ftaat des doods. Geweldige driften met tos- 
fchenpoozingen zyn aanvallen van dwaasheid, ziekten der ziele, des te gevaarly- 
ker naarmaate zv langer en menigvuldiger zyn. De wysheid is niet dan de fora 
der tuUchenpoozen van gezondheid, welke deze aanvallen ons laaten, die fora is 
niet die van ons geluk ; want wy weeten dan dat onze ziel ziek geweell is wy 
'befchtildigen onze driften, wy veroordeelen onze bewyzen; de dwaasheid is het 
beginzel van het ongeluk, en het is de wysheid die ‘hei zelve ontwikkeld. De 
meeften hunner, die zig ongelukkig noemen, zyn driftige menfehen, dat*is te 
zeggen dwaazen, die nog eenige tuffehenpoozen van rede zyn overgebleeven, 
geduurende welke zy hunne dwaasheid kennen , en bygevolg hun ongeluk voe’ 
c a 
/ 
