fla D E N A T U ü R L Y K E HISTORIE, 
len j en gelyk ’er in de verhevener flaacen meer valfche begeerten, meer ydele ds* 
fchen , meer ongeregelde driften , zyn , met één woord , gelyk ’er in die ftaa- 
ten meer misbruik van de ziel plaats heeft, dan in de laagere tlaatcn, zo zyn de 
grooten buiten tvvylFel de minfl: gelukkigen van alle menfehen. 
Maar laat ons de'oogen van deze droevige voorwerpen, en van die vernederende 
waarheden , afwenden , laat ons den wyzen menfeh , die alleen onzer aandagt waar- 
dig is, befchouwen : meeder van zig zelven, is hyhet ook van de uitkomiten;inet 
zyn liaat vergenoegd , wil hy niet zyn dan gelyk hy altoos geweeft is , niet lee- 
ven dan gelyk hy altoos geleefd heeft; aan zig zelven genoeg zynde, en zyne be- 
hoeften ligtélyk kunnende voldoen , heeft hy ilegis weinigen onderftand van ande- 
ren noodig , hy kan hun niet tot lafl: zyn ; gefladig bezig om de vermogens van 
zynen geelt te oeffenen , volmaakt hy zyn verlland , verkryge hy nieuwe kundighe- 
den, en bezorgt hy zig zelven, alle oogenblikken, genoegen zonder wroegingen, 
zonder walging; hy geniet het Heelal me: zig zelven te genieten. 
Zulk een menfeh is ongetwyffcld het gelukkigft wezen in de, Natuur, hy voegt by 
de vermaaken deslighaams, welken hy met de dieren gemeen heeft, de geneug- 
ten van den geeft, die tot hern alleen behooren : hy heeft twee middelen om ge- 
lukkig te zvn, die malkander wederzydlch helpenen verfterkenj en zo hy, door 
ongelteldhêid , of door eemg ander IOC val, ünarten moet lyden, lydr hy minder 
daii een ander; de kragc zyner ziele houdt hem Ihande, de rede verfrooft hem; 
hy heeft zelfs dien trobft, die voldoening, in ’t Jyden, dat hy zig fterk genoeg 
«vóelt om te lyden. 
De gezondheid van den menfeh is wankelbaarer en minder beftendig dan die van 
eenigdier; hy is meermaalen en voor iangeren tyd ziek; hy derft op allen ou- 
derdom, terwyl de dieren den tyd hunnes leevens met een gclyken en beftendigen 
flap fchynen door te loopen. Dit fchynt my toe van twee oorzaaken voort te ko- 
men, die, fchoon zeer verfchillende , beiden tot het zelfde uitwerkzel moeten toe- 
brengen; de eerde is de beweeging onzer ziel, die door de wanorde van ons 
inwendig doflfeiyk zintuig veroorzaakt wordt; de driften en de onheilen , welken zy 
inedefleepen , hebben invloed op de gezondlieid en brengen de beginzels, die ons 
bezielen, in verwarring; zomen de menfehen waarnam , zoude men zien , datzy 
meed allen een vreesagrig of twiflend en otirudig leeven leiden , en dat de meeden 
van hartzeer derven. De tweede oorzaak is de onvolmaaktheid van de zulken on- 
der onze zintuigen, die tot den trek behooren. De dieren voelen vry wat beter 
dan wy, wat met hunne natuur overeenkome; zy vergiffen zig niet in de keuze 
van luin voedzel, zy gaan zig niet te buiten in hunne vermaaken ; door het enkel 
gevoel hunner tegenwoordige behoeften geleid, voldoen zy zig, zonder datzypoo- 
gen om nieuwe tc doen geboren worden. Wy daarentegen, niettegenftaande wy 
alles, wat wy begecren, tot buitenfpoorigheid toe bcge'eren, niettegenftaande die 
foort van woede , waar mede wyons zelven zoeken te verdelgen, terwyl wy de 
Natuur zoeken te verkragten , weeten niet al te wel wat ons voege , wat mat on- 
ze natuur overeenkome, vvat ons fchadelyk moge wezen; wy onderfcheiden de 
uitwerkzels van zulk of zulk een voedzel niet nauwkeurig, wy verwerpen deeen- 
v’oudige fpyzen , en wy verkiezen faamgeftelde geregten "in derzelver ftede, om- 
dat wy onzen fmaak bedorven hebben , en dat wy van een zintuig van vermaak 
ten werkmig van ‘ werdaadigheid gemaakt hebben , het welk zig niet dan door 
pr.kkcling l:at voldcen. 
V 
