i 
V, A N DE NATUUR DER dieren. ^ 
tegenwoordige gewaarwordingen, maar zelfs uit de agtervolging van denkbeel- 
den , welken de vergelyking onzer gewaarwordingen en onze voorledene be- 
Itaanlykheden heeft doen geboren worden , zo is het blykbaar, dat, hoe meer 
denkbeelden men hebhe, hoe zekerer men is van zyn beftaan; hoe meer geeft men 
nebbe 9 liO{? meer men oeftaa^ cn cindclyk dat hcc doorhit vcrrnoffcn v^n op tc nier* 
kerij waar mede onze ziel is begaafd, en hier door alleen, is, dac wy zeker zvn 
van ons voorleden beftaan , en dat vvy ons toekomend beftaan voorzien; naardien 
ha denkbeeld van het toekomende niet anders is dan de omgekeerde vergelyking van 
hettpmvoordigemet het voorledene, omdat in dit oogpunt, waar in de leeft 
het thans befchouwt, het tegenwoordige voorleden, en het toekomende teo-en- 
WGoraig is. ® 
Gelyk nu dit vermogen van op te merken aan de dieren geweigerd is , volgens 
a geen wy daarvan in het II. Deel van dit Werk, in de belchouwing van der men- 
Icncn natuur, gezegd hebben , zo is het zeker, dat zy geene denkbeelden kunnen 
lormeeren, en dat hunne bewuftheid van beftaan dcrhalveii minder zeker, en min- 
bewulHieid van beftaan is enkelvoudig, zy hangt eemglyk af van de gewirworuS 
gen, die hen werkelyk aanduen, en beftaat in het inwendig gevoel , ’t welk deze 
gewaarwordingen voortbrengen. 
Zouden wy niet kunnen begrypen wat deze fcewuftheidvan beftaan in de die- 
achtgeeven op den ftaat, waar in wy ons bevinden, terwyl wy 
ons Ikd met eemg voorwerp bezig houden , of geweldig aangedaan worden,^ door 
Sn T opmerking op ons zelven te maaken? 
Men drukt het denkbee.d van dien ftaauiit met te zeggen, dat men buiten zig zei- 
V, on men is inderdaad binten zig zelven, zo dikwils men niet bezig wordt 
gehouden dan door tegenwoordige aandoeningen, en men is des te meer buiten 
ƒ g plven , naarmaate die aandoeningen leevendiger en vaardiger zyn, en min- 
der tyd aan de ziel oyerlaatcn om dezelve te befthouwen. In dezen ftaat voelen vvy 
ons zelven, wy voelen zelfs het vermaak en de fmart in alle derzelver op- of neer- 
gaande trappen ; wy hebben dan het gevoel, de bewullheid van ons beftaan, zon- 
der dat onze ziel daar deel in fchyne te hebben. Die ftaat nu , waar in wy ons zel- 
yen met dan voor oogenblikken bevind n, is de gewoone ftaat der dieren, van 
üenKbeelden ontbloot en van gewaarwordingen voorzien, zy weeten niet datzvbe- 
itaiin , maar zy voelen het. ^ 
t welk ik hier tiiflchen de gewaarwordingen en de denkbeel- 
SinJn toonen,dat de dieren gewaarwor- 
beelden hebben, zo laat ons hunne vermogens en dc onze 
1 !. i °'’™^^bdchDiiwen, en laat ons hunne verrigtingeu met de onze ver^e- 
lyken. ioy hebben, even als wy, zintuigen en bygevolg'zy onna igen de indririr- 
zels der uitwendige voorwerpen ; zy hebben, even’ als wy, een inwendi-r zint-nio- 
eenorgrzwt'f», of werktuig, ’c welk de fchadiiwingen , door deze iudrukzelèn af 
maakt, behoudt; en zy hebben bygevolg, gewaarwordingen, die g'elvk 
zig vernieuwen kunnen, en meer of min fterk. meer of min duurzMm zvn - nn 
dertuflehen hebben zy noch geeft, noch verftand, noch geheugen zo Jls wv da 
hebben , omdat zy het vermogen niet hebben van hunne gewaarwordingen te^ver- 
