V AIS DE NATUUR DER DIEREN. 27 
dezelve te vertegenwoordigen, als dezelve minder herhaald en zeldzaatner zyn ge- 
weeft. Eene pyn by voorbeeld, die vvy maar eens ondervonden hebben, die maat 
eemge oogenblikken heeft geduurd, en die verfchillende is van de pynen, welke wy 
gewoonlyk lyden, zal noodwendig welhaaft vergeeten zyn, hos leavendig wy de- 
zelve gevoeld mogen hebben 5 en fchoon wy ons herinneren, dat wy in die om- 
Handigheid cene grootc Cnurt gclccdGii hebben * zo blyfe ons egter niet d^n ccti 
zwak geheiigenis van de aandoening zelve over,'terwyl wy eene nette herinnering- 
hebben van de omftandigheden , die deze aandoening vergezelden, en van den tvd 
waar in wy dezelve geliad hebben. » * y'* 
Waarom is alles, wat geduutende onze kindsheid is voorgevallen, byna geheel 
vergeeten ? en waarom hebben de oude lieden een tegenwoordiger en vaardiger her- 
innering vm het geen hun in hunne middelbaare jaaren gebeurd is, dan van hot 
geen huri in hunnen ouderdom gebeurt? Kan ’cr ten flerker bewys zyrrdatde ge- 
waarwordingen alleen niet genoeg zyn om hetgeheugen voort te brengen ? en dat het 
inderdaad niet beftaac dan in de agtervolging van denkbeelden, welke onze ziel uit die 
gewaanyordingen kan treklccn? want in de kindsheid zyn de gewaarwordingen zo 
leevetidig, en miflchien leevendiger en vaardiger, als in de midlSrljSv^ Z 
^ egter laaten zy weinige of geene voetfpooren agter, omdat het vermogen van cp te 
merken, t welk alleen denkbeelden kan formeeren, in dien leeftvd bvna geheel 
werkeloos is, en onxlat het, in de oogenblikken, waarin het werkt niet dan de 
oppervlakten vergelykt, niet dan kleine dingen Verbindt , en Sf 
denkbeelden, m den ryperen leefcyd, waarin de rede ten eenemaal ontwikkeld 
IS , om dat het vermogen van op te merken in volle werking is , trekken wv uit oi> 
P gewaarwordingen alle de vrugt, welken zy kunnen vóórtbrengen, en wy maa- 
S, ,? verfcheukn agtervolgingen van denkbeelden, en verfcheiden ketens van 
gedagten , waarvan elk een duurzaam voetfpoor agterlaat , daar wy zo dikwils 
=".on»itwitttarwor*rzoto d!e 
zelfde denkbeelden, veucheiden jaaren daar na, in den tyd van onzen ouderdom, 
zig met meer kragt vertoonen dan die, welken wy onmidddyk uit de tegen woórdi- 
p gewaarwordingen haaien kunnen, om dat die gewaarwordingen alsdan zwak, 
waag, verftompt, zyn , en omdat, in die jaaren, dc ziel zelve inden kwynenden 
Itaat des hghaams deelt, In de kindsheid is de tegenwoordige tyd alles : in de rvpe 
]aaren geniet men eveneeas het voorledene, het tegenwoordige , en het toekoraen- 
{T:.n < ” vödt men weinig het tegenwoordige, men wende de 00- 
dV en men leeft niet dan in het voorledene. Hangen nu 
van gcfteldheden met geheellyk af van de fchikking, welke onze ziel 
oorHo waarnecimngen gemaakt heeft, en zyn dezelve niet betreklyk tot het 
meerpr ot minder pmak, waar mede wy in de verfchillende le.ftyden denkbeel- 
den formeeren, verktygen,en behouden? Het kind, dat fnapt, en de ervS 
die ftift, hebben noch de een, noch de ander, den toon der rede om,i=.r i;J 1 ’ 
beiden aan denkbplden mangelti het kind kan dezelve nog niet tbVneeren en'de 
grylaart formeert hen met meer. * ’ 
Een krankzinnige , wiens zinnen en lighaams werktuigen ons gezond en wdl (re- 
fchikt voorkomen, heeft, even a’s wy, gewaarwordingen van allerhande foow; 
hy zal die ook in dezelfde orde hebben zo by in eene maatfehappy leeft, en zo 
Da 
