*9 
VAN DE NATUUR DER DIEREN. 
„ Het is onlodienbaar, zegt men, dat de dieren zig, in 'hunnen flaap , din- 
,, gen vertegenwoordigen , daar zy zig , waakende, mede bezig gehouden hebbenj 
j> de honden baffen dikwils flaapepde , en fchoon dat bafFen dof en zwak is , her- 
« kent men daar in egter de ftem van de jagt, de toonen van de gramfchap, de 
„ klanken van het verlangen, het geluid van het gemor, enz; daar is derhalven 
„ geen twySel aan, of zy hebben van de voorleden dingen eene zeer leevendige, 
„ zeer werkzaams, geheugenis, geheel verfchillende van die, daar wy llraksvaiï 
„ Ipraken , naardien dezelve vernieuwd wordt onafhankelyk van eenige uitwen- 
55 dige oorzaak , die daar betreklyk toe zou kunnen zyn”. 
Om die zwaarigheid op te helderen , en daar, op eene voldoencnde wyze, op 
te antwoorden, moeten wy de natuur van onze droomen onderzoeken, en'opfpoo^ 
of dezelve van onze ziel voortkomen, dan of zy alleenlyk van ons inwen- 
dig ftofifelyk zintuig afhangen? Zo wy toonen konden, dat zy geheellyk in dit 
hatfte huisveften, zou dit niet flegts een antwoord op de tegenwerping zyn, maar* 
zelfs een nieuw bewys tegen het verftand en het geheugen der dieren verlirekken 
- De krankzinnigen , welker ziel werkeloos is, 'droomen , even als andere men- 
Khen. Daar zjm derhalven droomen , die onafhankelyk van da ziel worden voorc- 
gebragt, dewyl de ziel in de krankzinnigen niets wortbrengt : de dieren, die gee- 
ne ziel hebben, kunnen derhalven ook droomen; doch, omwerder te gaan, "niet 
flegts worden ’er droomen voortgebragt onafliankelyk van de ziel, maar ik zou 
zeer geneigd zyn om te denken , dat alle droomen daar onafhankelyk van zyn. lk> 
verzoek alleenlyk, dat elk op zyne droomen wil letten, en dat hy pooge op te 
H’ooren, waarom dezelve zo kwalyk gekoppeld zyn, waarom zy zo milTelyk in 
hunne deelen liimen hangen, en de uitkomften in dezelve zo grillig, zo onbeftaan- 
baar, tevoorfchyn komen? Het fchynt my toe, dat dit voornaamlyk hier door- 
veroorzaakt wordt, omdat zy niet dan over gewaarwordingen , en geheel niet over- 
denkbeelden, loopen. liet denkbeeld van den tyd, by voorbeeld, komt daar nooit 
in; vertegenwoordigt zig wel de perfbonen , welken men niet gezien heeft, 
en zelfs die, welken men weet dat al verfcheiden jaaren dood zyn gevveell, men- 
zict dezelve leevende en zo ais zy waren , maar men voegt hen by dingen , die. 
werkelyk beflaan, en by thans loevende en tegenwoordig zynde perfoünert, of 
by dingen en perfoonen van een anderen tyd en eene andere plaats. Ik zeg van ee- 
ne andere plaats, want het is daarmede eveneens als met den tyd gelegen, hlen 
ziet niet waar de dingen of perfoonen waren , men vertoont zig dezelve elders dan 
zv geweefl: zyn en konden zyn ; zo de ziel werkte, zou het haar flegrs een oogen- 
biik moeite behoeven te koften, om die lofTe en verwarde brokken,. dien mengel- 
* gewaarwordingen, in ordt; te fchikken. Maar doorgaands werkt zy niet, - 
zy laat de vertooningen malkanderen in wanorde opvolgen, en ichoon eik voor-- 
werp zig leevendig vertoont, isderzelver opvolging egter dikwils verward Ch al- 
toos harleniciiimmig; en zo her gebeurt dat de z'iel half ontwaake door de bui' en 
fpoorige (Irvdigheid der kwalyk voegende beelden , .of flegts door de knn dier 
gewaarwordingen zelve, zal zy terftond een flraal van licht m die dnillemillen ver- 
fpreiden,zy zal een wezendlyk denkbeeld , in den boezem der harlênfchimmen zel- 
ve, voortbrengen; men zal droomen dat dit nllei^ wel blootelyk een droom zoet 
kunnen zyn; ik had moeten zeggen , men zal denken ; want fchoon deze werking - 
iiegtseen klem teken der ziele zy, is zy egter geeiie gewaarwording, noch ook. 
