So DE N A T U U R L Y K E H I S T 0 R I E:, 
een droom, het is eene gedagte , eene opmerking, maar die, niet flerk genoeg zyn* 
de om de begochding te verdryven, zig daar mede vermengt, daar een gedeelte; 
van wordt, en de vertooningen niet belet van malkandercn op te volgen; zodat 
men, ontwaakende,zig verbeeldt datzelfde, wat men gedagt hadt, gedroomd te 
iiebben. 
in de droomen ziet men veel, men hoort zelden, men redeneert niet, men 
voelt leevendig , de beelden volgen malkander, de gewaarwordingen volgen ins- 
gelyks, zonder dat de ziel dezelve vergelyke of vereenige; men heeft dan ilegts 
gewaarwordingen, en geene denkbeelden, naardien de denkbeelden niet dan de 
vergelykingen der gewaarwordingen ,• dus huisvellen de droomen niet dan in 
het inwendig ftoffclyk zintuig, de ziel brengt dezelve niet voort, zy zullen dan 
een, gedeelte uitmaaken van dat dierlyk geheugen, van die foort van ftolFelyke her- 
innering, daar wy van gefprooken liebben. flet wezendlyk geheugen daarentegen 
kan nietbeftaan zonder het denkbeeld des ryds, zonder de vergelyking der voor- 
gaande en der tegenwoordige denkbeelden ; en devvyl deze denkbeelden geen ge- 
deelte van de droomen uitmaaken, noch daar iets mede te doen hebben, fchynt het 
eene uitgemaakte zaak te zyn, datzy noch een gevolg, noch een uitwerkzel, noch 
eenbewys, van het geheugen kunnen zyn; maar, afwilde men ftaande houden, 
dat ’er zomtyds droomen van denkbeelden zyn, al wilde men, om dit tebewyzea 
de droomen van de nagtwandelaaren, van lieden, die flaapende Ipreeken, die ge- 
regeld faamenhangende dingen zeggen, die op vraagen antwoorden, enz, bybren- 
gen , en al wilde men daar uit inbrengen , dat de denkbeelden niet van de droo- 
men uitgeflooten, ten minften niet zo voHtrekieiyk uitgtflooten, zyn, als ik beweer 
zonde het niy, ten opzigte van ’t geen ik behoef ic bewyzen , genoeg zyn, dat de 
vernieuwing der gewaarwordingen dezelve kan voonbrengen. Want dus zullen de 
dieren niet dan droomen van die foort hebben; die droomen, wel verre van het 
geheugen te onderftcllen, wyzcn integendeel niet dan de ftoffelyke herinnering aan. 
Ondertulïchen ben ik verre af van te denken, dat de nagtwandelaars , de lieden 
die flaapende fpreeken, die op vraagen antwoorden, enz, zig inderdaad met denk- 
beelden bezig houden. De ziel komt my niet voor eenig deel in alle deze werkin- 
gen te hebben; want de nagtwandelaars gaan , komen, werken, zonder opmer- 
king, zonder kennis van hunne tegenwoordige gefteldheid , zonder begrip van het 
gevaar, daar zy zig in bevinden, noch van de ongevocgelykh eden, die met hunne 
verrigtingen gepaard gaan. De dierlyke vermogens alleen zyn in oeffening, en die 
zyn zelfs nog niet allen in oeöuning. Een nagtwandelaar is in dezen ftaat dommer 
dan een krankzinnige, omdat ’er als dan niet dan een gedeelte zyner zintuitren en 
van zyn inwendig gevoel in beweeging zyn, terwyl de krankzinnige het vry be- 
Ichik heeft over alle zyne zintuigen, en zyn inwendig gevoel in zyne volle liitge- 
fliektlieid geniet. En wat de lieden betreft, die flaapende praaien, ik denk niet, 
dat zy iets nieuws zeggen ; het antwoord op zekere gemeene en gebruikelj'ke vraa- 
gen, de herhaaling van eenige fpreekvvyzen, welke zy dikwils hooren , bewyzen 
de werking der ziel niet; dit alles kan iiitgewcrkt worden buiten het beginzel der 
kennis en der gedagie. VVaarom zoude men in den flaap niet fpreeken zonder te 
denken? daarmeu, zig zelven onderzoekende, bevindt, dat men, dikwils op ty- 
den, als men wel ter deeg waakt, inzonderheid in de driften, zo veeledingcn zon- 
der opmerking zegt. 
