ga D E N A IMI U R L Y K E H I S T O R I E, 
van het geen tot onze denkbeelden , of tot onze wezendlyke gewaarwordingen, 
behoort, en dit is eene vergelykiiig, eene werking van het geheugen, daar het 
denkbeeld van tyd in betrokken is. De dieren daarentegen , die beroofd zyn van 
het geheugen, en van dat vermogen om de cj^den te vcrgelyken, kunnen hunne 
droomen van hunne wezendlyke gewaarwordingen niet onderleheiden, en men kan 
zeggen, dat het geen zy gedroomd hebben hun wezendlyk gebeurd is. 
Ik meen, in het geen ik vroeger over de natuur van den menich gezegd heb, 
reeds op eene onwêerftrreekelyke wyzc getoond te hebben, dat de dieren geen 
vermogen hebben om op te merken ; het verftand nu is niet llegts eene bekwaam- 
heid van dat vermogen van opmerken, maar het is da oeflening" zelve van dat ver- 
mogen, het is ’er het uitvverkzel van, het is het geen hetzelve kenbaar maakt; al- 
leeulyk moeten wy twee verfchillende werkingen in het verlland onderleheiden , 
waarvan de eerfte ten grondflage voor de tweede dient, en dezelve noodzaaklyk 
voorgaat. Die eerfte werking van het vermogen van opmerken is de gewaarwor- 
dingen te vcrgelyken, en ’er denkbeelden uit te forraeeren; en de tweede is die van 
.de denkbeelden zelve te vergely ken , en ’er redeneeringen uit te forineeren ; door de 
eerfte dezer werkingen verkrygen wy byzondcre denkbeelden, en die genoegzaam 
zyn ter kennis van alle gevoelige dingen , door de tweede verhellen wy ons tot al- 
gemeene denkbeelden, tol het verlland van afgetrokkene zaaken noodig. De dieren 
hebben noch het een noch het ander dezer vermogens, omdat zy geen verftand 
hebben , en het verftand van de meeftc menichen fcïiynt tot de eerfte dezer wer- 
kingen bepaald te zyn. 
Want, zo alle merifchen even bekwaam waren om denkbeelden te vergelyben, 
om dezelve te gcneralifeeren, dat is te zeggen, daar algeraeene, afgetrokken , 
denkbeelden van te maaken , zo zy allen dezelve door nieuwe fameiivoegingen 
verbinden konden, zouden zy allen hun vernuft door nieuwe voortbrengzelen 
openbaaren , die fteeds van die van anderen verfdiillen, en dikwils volmaakter zyn 
zouden. Maar neen! de meefte menfehen, tot eene ilaaflche navolging bepaald., 
doen niet dan het geen zy zien doen , denken niet dan naar hun geheugen , en in 
dezelfde orde, als anderen gedagt hebben. De formulieren , deleerwyzen, de be- 
roepen, vervullen alle de ruimte van hun verft-and, en onillaan hen van genoeg- 
zaaine opmerking om zelve iets te Icheppen. 
De verbeelding is insgelyks een vermogen van de zielt zo wy door dit woord, 
verbeelding, het vermogen verftaan, ’t welk wy hebben om de beelden of eerfte 
g waarwordingen met denkbeelden te vergelyken , om onze gedagten kleuren en 
fchaduwingen te geeven , om onze gewaarwordingen te vertoonen en te vergrooten, 
om het inwendig gevoel te fchilderen, met één" woord, om de omllandigheden 
leevendig aan te vatten, en de verre af zynde betrekkingen der voorwerpen, wel- 
ken wybefchoiiwen, juiften nauwkeurig te zien, zo is dit vermogen van onze 
ziel derzelver Ichitterendfte en werkzaamfte hoedanigheid; het is de geelt, het 
vernuft, de genie; de dieren zyn daar nog meer van ontbloot dan van het ver- 
ftand en het geheugen; maar daar is cene andere verbeelding, een ander beginzel, 
dat eeniglyk van de lighaamelyke werktuigen afhangt, ’t welk wy met de dieren 
gemeen hebben: het is die wilde en geweldige werking, die door tegenwoordig 
zynde voorwerpen, ’tzy- dezelve met onze luften overeenkomen, of daar mede 
fti\’dcn, ii ons wordt gaande gema.akt; het is die leevendige en diepe indruk der 
beel' 
