34 
DE NATUURLYKE HISTORI E, 
Het ]S, wanneer men in zig zelven treedt, niet moeijelvk het beftaan dier rwee 
beginzelen te ontdekken; daar zyn in ’t leeven oogenblikken , daar zvn zelfs uu- 
ren, dagen, jaargetyden, waarin wy niet flegts de zekerheid van hun bedaan 
maar ook hunne ftrydigheid van werking, beoordeelen kunnen. Ik fpreek van die 
tyden van verveeling, van kwyning, van wanfmaak, waar in wy ons ner<rens 
toe bepaalen kunnen, waarin wy willen het geen wy niet doen, en doen het 
geen wy met willen; van dien ftaat, of van die ziekte, waaraan men- den naam 
wn gegeeven heeft; een ftaat waar in de werkelooze menfchen, en 
dikwik^hpvindpn'^^ noodzaaklykheid liggen van te moeten arbeiden , zig 
dik wils bevinden. Zo wy ons zelven m dien ftaat gadeftaan, zal ons min twel 
perfoonen verdeeld fchyneii, waar van de eerfte, die het redelyk vermoo-en wr- 
toont, afkeurt wat de tweede doet, maar niet fterk genoeg is om zi^ daar 
kragtdaadig. tegen te verzetten, en dezelve te ovetwinnen; gelvk intea-endeel 
deze laatfte geformeerd is uit alle de begochelingen van onze Imtuiixen en van 
onze verbeelding, zo dwingt, overweldigt, en verdrukt zy zelfs“dikwils de 
eerfte, en doet ons handelen tegen het geen wy denken, of noodzaakt ons toe 
werkeloosheid, fchoon wy anders den wil hebben om te werken. 
_ In den tyd, waarin he.t redelyk vermogen de overhand heeft," houdt men 
zig bedaardelyk met zig zelven, met zyiie vrienden, met zyne zaaken bezia- 
maar men bemerkt evenwel dan ook nog, al ware het flegts door de onwillige aftr 4- 
kingen van onze gedagten , dat ’cr een ander beginzel in ons is. Wanneer dat ander 
beginzel op zyne beurt de overhand in ons heeft, levert men zig driftk aan L ver^ 
ftrooymg, aan zyne fmaaken, aan zyne driften, over, en nauwelyks^heeft mJn 
by tuDTchenpoozen, opmerking op de voorwerpen zelve, die ons bezig houden’ 
en die ons geheel vervullen. In deze twee ftaaten zyn wy gelukkig, in den eerften 
bellieren wy ons zelven met genoegen , met voldoening; in den tweedin gehoor- 
zaamen wy, maar wy gehoorzaamen met nog meer vermaak, dan wy ftraks het 
bevel voerden : gelyk het flegts écu van deze beginzelen is, dit dan werkt en 
gclyk het werkt zonder tegenkanting van het ander beginzel, zo gevoelen wygee- 
ne inwendige ftrydigheid ; ons ik Ichynt ons als dm, enkelvomiig, omdat wy 
flegts een enkel voudigen indmk ondervinden, en her is in deze eenheid van wil 
king, dat ons geluk beftaat; want, zodra wy, door opmerking, onze vermia- 
ken beginnen te laaken, of zodra wy, door het woeft geweld onzer driften 
voerd, de rede beginnen te haaten , en liaare leiding poogen te ontduiken hon 
den wy op gelukkig te zyn, wy verliezen de eenheid van ons beftaan Uar 
onze bedaardheid, ons genoegen gelegen is; de inwendige ftrydigheid vernLuwr 
zig, de twee perfoonen veroonen zig in tegenkanting tegen milkander en i tu-o 
beginzels doen zig voelen, en openbaaren zig door de tWelingcn . de on-emft- 
heden, en de wroegingen. ° v- -. cu.l 
Uier uit nu kan men opmaaken, dat de ongelukkigfte toeftand die is waarin 
deze twee oppermagten van der menfelien Natuur beiden in groote bewea’^ingeii 
zyn, raaarin gelyke beweegmgen , cn die malkanderen in evcnvvigc liomlen; dit 
IS het punt van de fterkfte verveeling, en van dien veifchriklyken afkeer van zi.r 
zelven, die ons pen ander verlangen overlaac dan dat van niet meer te zvi en 
ons flegts zo veelo werkzaamheid vergunt als wy noodig licbben om ons zelven te 
verdelgen door de wapenen der woede met overleg ceg,en ons zelven te wenden. 
