VAN DE NATUUR DER DIEREN. 
3 / 
Laat ons van ons zelven afzonderen alles wat tot de ziel behoort; Iaat ons het 
verhand, den gech, het geheugen, aan ons zelven ontneemen ; het geen ons als 
dan zal overblyven zal het ftolFelyk gedeelte, zal dat gedeelte, wezen , waar* 
door wy dieren zyn ; wy zullen dan behoeften , gewaarwordingen , lufteu hebben , 
wy zullen fmart en vermaak, wy zullen zelfs driften , hebben; want w^t is èene 
drift anders, dan eene fterkere gewaarwording, en die yder oogenblik vernieuwd 
wordt? onze gewaarwordingen nu zullen zig in ons inwendig ftoffelyk zintuig 
kunnen vernieuwen; wy zullen derhalven alle de driften, ten minden alie d"e 
blinde driften, hebbeir, welke de ziel, dat beginzel van kennis-,noch vóórtbrengen, 
noch koelleren,kan. 
Hier komen wy aan het moeijelykde punt; hoe zullen wy, inzonderheid in 
net misbruik, dat men van de woorden gemaakt heeft, ons kunnen doen verdaan , 
en de driften, die niet dan tot denmenlch behooren, nauwkeurig onderlclieiden van 
die, welke hy met de dieren gemeen heeft? „ Is het zeker, is hetgelooflyk, dut 
,, de dieren driften kunnen hebben? Is het daarentegen niet eene toegeftaane waar- 
„ heid , dat ydere drift eene beweeging der ziel is ? Moet man dcrhalven de zaa- 
„ den van den hoogmoed, den nyd, de ftaatzugt, de gierigheid, en, van alle 
5, driften die ons beheerfchen , ergens elders dan in dit geeftelyk beginzel zoeken” ? 
Ik weet niet, ofikregtheb, maar het komt my voor, dat alles, wat de ziel 
overnieeftert , buiten haar is; het komt myvoor, dat het beginzel van kennis niet 
dat van het gevoel is; het komt my voor, dat de i]>mit van onze driften in onz£ 
luften, in onze trek en begeerten, te zoeken is; dat de begochelingen van onze 
zintuigen komen, en in ons inwendig ftoffelyk zintuig huisveften , dat de ziel daar eerft 
geen deel in heeft dan door haar ftilzwygen, dat zy, zodra zy zig daar naar Ichikt, 
wordt te ondetgebragt , en dat zy reeds bedorven is, wanneer zy zig daar aan behaagt. 
Laat ons in de driften van den menfeh derhalven het natnuriyke van het zedely* 
ke onderfcheideii ; het een is de oorzaak, het ander is het uitwerkzel; de eerflc 
beweeging is in het inwendig ftoffelyk beginzel; de ziel kan dezelve ontvangen,, 
maar zy brengt haar niet voort. Laat ons ook de oogcnbliklyke bevveegingen van 
de duiirzaame beweegingen ondcricheiden , en wy zullen terftond zien, dat de 
vrees, hetafgryzen, de toorn, de liefde, of liever het verlangen om te genieten, 
gevoelens zyn, die, fchoon duurzaam, niet afhangen dan van den indruk, dien. 
de voorwerpen op onze zintuigen manken, verbonden met de aanhoudende in- 
drukzelen onzer voorgaande gewaarwordingen ; en dat wy bygevolgdeze driften mat 
de dieren gemeen moeten hebben. Ik zeg, datde tegenwoordige indrukzels der voor- 
werpen faamgevoegd ayn met de aanhoudende indrukzelen onzer voorgaande gewaar- 
wordingen, omdat niets afgryslyk , niets vreeffelyk, niets bekoorlyk, is vooreen 
menfeh of voor een dier , die voor de eerfte reis ziet: men kan ’er de proef van ncemeib 
met jonge dieren ; ik heb ’er gezien, die zig in ’c vuur wierpen, de eerfte reiz» 
dat men hen daar voor bragt; zy verlcrygen geene ondervinding dan door herhaal- 
de bedryven, welker indmkzels in hun inwendig zintuig' blyven beftaair en 
fchoon hunne ondervinding niet beredeneerd zy , is zy daarom niet minder veilig 
zy is zdfs te behoedzaamer om die reden, want een groot geraas, eene gewellil 
ge beweeging, eene buitengewoone gedaante, die zig fchielyk en voor i.le eerfte 
reis vertoont of doethooren, brengt in het dier eene fchudding of liever een fdiok 
voort, waar van de uitwerkzels gclyk z.yii aan de. eerfte beweegingen van de vreest. 
