38 DE NATUURLYKE HISTORIE, 
maar dit j^cvoêI is fle^ts ooj^enbliklyk^ S^lyk hst zig met geene voortraande ge* 
waarvvording kan verbinden, zo kan liet aan het dier niet dan eene oo<^nblik!yka 
fchudding, en geene dnutzaarae beweeging of roering , geeven, zodanig als da 
hartstogt der vreeze onderdek. 
Een jong dier, dat in de boflchen zjm verblvf in eene volkomen geruflheid 
houdt, en dat eensklaps het geluid van den jagthborn , of het fchielyk'en nieuw 
geluid van een vuur -roer verneemt, fpringt op, beeft, en vlogt door de enkele 
geweldigheid van den fchok, dien het ondervindt. Byaldien dit geluid ester zon- 
der, uitwerking is, bemerkt het dier, zodra het geraas ophoudt, terdond de ge* 
woone ftilte der ^atuur5 het bedaart, blyft haan, en keert, met gelyke reden 
v;eder naar zync dille afzondering te rug. Maar de ouderdom en ondervinding zul- 
len lut welhaaft omzigtig en fchrooraagtig maaken, zodra het, bygeiegenheici van 
ceiidergelyk geluid, ziggekv/etft, agterhaald, of vervolgd, zal voelen. Dat gevóel 
van ontrudiiig, of die ge vaar word in» van fmane, blyft in zyii inwendig zintui» 
bewaard, en wanneer het zelfde geluid zig weder doet hoore i , vernieuwt zi» die 
gewaarwording, en, zig met de tegenwoordige fchudding verbindende, brengt zy 
een duurzaam gevoelen, eene blyvende harrstogc, eene wezendiydte vrees, voort, 
het dier vlugt, het vlugt uit alle zyne raagt, het vlugc zeer verre, het vlagt lang 
het vlugt geftadig , naardien het zyn verblyf niet zelden voor altoos verlag 
De vrees is der bal ven eene drift, daar het dier vatbaar voor is, fchoon het on- 
ze beredeneerde of voorziende vrees niet heeft; het is met het afgryzen, met den 
toorn, met de hefde, eveneens gelegen; Ichoon het dier noch onze beredeneerde 
afkeenghejn, noch onzen duurzaamen haat, noch onze ftandvaftige \mendfchap, 
kent zo heeft het egter alle deze eerde driften; zy onderliellen geene kennis, 
geen denkbeeld, en zyn niet gegrond dan op de ondervinding van het gevoel dat 
is te zeggen, op de herhaaling der werkingen van linart of vermaak, en de’ ver- 
nieuwing der voorgaande gewaarwordingen van de zelfde foort. I)e toorn , of zo 
men wil, de natuurlyke moedigheid, doet zig bemerken in de d' eren, die hunne 
kragten voelen, dat is te zeggen , die dezelve beproefd, gemeeten, en bevonden 
hebben , dat zy die van anderen overtreffen. De vrees is het deel der zwakken 
maar het gevoel van liefde behoort tot hen allen. ’ 
u Liefde.Ungefchapen verlan^n ! Ziel der Natuur ! Onuitputtelyk beginzel van 
beflaan! Opperft vermogen , dat alles kan, en tegen het welk niets vermag- waar 
door alles werkt, alles leeft, en alles zig vernieuwt! Goddelyke vlam! Beginzel 
VtiH duunng, welk de Eeuvvigleevende, met den adem des leevens, aan alle !ee- 
vendelchepzelen gelchonken heeft; dierbaar gevoel, ’c welk alleen de woefte en 
ysküude harten kan leenigen, door dezelve met eene liefelyke warmte te doordrin- 
gen! Eerfte oorzaak van alles goeds, van alle gezelligheid, van alle maatfehappv' 
Die zonder dwang, en door uwe bekoorlykhedcn alleen, de vvoefteen verfpreidó 
namuren faraen brengt en op het nauwft verbindt; eenigfte en vrugtbaare bron 
van ^le geneugte, van alle vermaak, van allen welluft! Lieftle! waarom maakt 
gy alles wat leeft gelukkig , en waarom is de menfeh door u ongelukkig? 
det IS alleen het natuurkundige, het lighaamlyke, van deze drift, dat goed is 
en, wat er ook vooringenomen lieden van zeggen mogen, het zedelyke van de’ 
zelve deugt geheel met. vVat is inderdaad het zedelyke van de liefde ? de verwaand- 
beu ? va'wïiandheid in het vermaak van de verovering, ccacdwaalingujt deal te 
