Van d e natuur der dieren. 49 
figuuf, en geenszins van het verftand dier kleine diertjes afhangt hoe talryker zy 
zyn, hoe meer kragten ’er zyn die gelykelyk werken, en die eveneens tegenftana 
bieden; hoemeerwerktuigelykebepaaling derhalven, hoe meer gcdwongene regel* 
maatigheid, hoe meer fchyubaare volmaaktheid, zig in hunne voortbrengzelen 
venoonen zullen. 
De dieren, die door hunne gedaante , en door hunne geleeding, meelt naar den 
menfch gelyken, moeten derhalven, in weerwil van de lofredenaaren derinfekten, 
gehandhaafd worden in die voorregten en 'bezittingen , die zy reeds lang gehad 
hebben, teweeten, die, van alle andere dieren, ten opzigte hunner inwendige 
hoedanigheden , te overtreffen ; en fchoon deze hoedanigheden van die des men- 
Ichen oneindig verlchillen, Ichoon zy, gelyk wy beweezen hebben, iiiet andere 
zyn dan de gevolgen van de oeffening en ondervinding van het inwendig gev^l, 
20 zyn deze dieren egter, door die vermogens zelve, verre boven de inlekcen. xtn, 
gelyk alles in de Natuur zagtelyk , en by fchaduwingen , gelchiedt en betraat , zo 
kan men eene Ichaal maaken, om de inwendige hoedanigheden vanyder dier naar 
te beoordeelen, met het ftofFelyk gedeelte van den merilcn voor den eerften term te 
neeraen, en de dieren vervolgens op verfchillende afftanden te plaatfen, naardat 
zy inderdaad door hunne uitwendige gedaante, zo wel als door hunne inwendige or- 
panifatie, daar meer naar gelyken of van afwyken; dus zullende aap, de hond, 
de olyfant, en de andere viervoetige dieren, den eerften rang bekleeden; de ceta- 
cea of de walvifchaartige dieren, die, even als de viervoetige dieren en de menfch, 
vleefch en bloed hebben, die, even als dezen, leevendbaarende zyn, zullen den 
tweeden rang hebben; de vogels zullen in den derden rang geplaatft wörden,_om* 
dat zy, alks welgewoogen zynde, meer dan de cetacea en de viervoetige dieren 
van den menfch verlchillen; en zo ’er geene wezens waren, die, gelyk de oes- 
ters en de polypen , zo veel van den menfch fchynen te verfchillen , als het moge* 
lyk is daar van te verfchillen , zo zouden dc infekten, met rede, den laatften rang 
bekleeden moeten, 
„Maar zo de dieren van verftand, geeft, en geheugen, ontbloot zyn, zo zy 
,, geen vernuft liebben, zo alle hunne vermogens van hunne zintuigen afhangen, 
„ zo zy ceniglyk bepaald zjm tot de oeffening en de ondervinding van het louter 
,, inwendig gevoel , waar van kan dan die foort vanvooruitzigt komen, welke men 
,, in zommigen hunner befjjeurt? kan het gemelde gevoel alleen hen overreeden, 
„ om des zomers voorraad op te leggen , daar zy des winters van bsftaan moeten ? 
„ Onderllelt dit niet eene vergelyking van tyden, een denkbeeld, een begrip, van 
,, het toekomende ? eene beredeneerde ongeruftheid ? waarom vindt men, op 
,, einde van den herftl , in het gat van eene veldmuis, een genoegzaamen voorraad 
„ van ekels om haar tot den volgenden zomer te voeden ? van waar kornt, or 
„ waar toe dient, die overvloedige inzameling van wafch en honig in de bijekor- 
ven? waarom doen de mieren voorraad voor den winter op? waar toe zouden 
’ de vogels neften maaken, zo zy niet wiften, dat zy dezelve noodig zouden 
” hebben om daar hunne eytjes in te leggen, en ’er hunne jongen in op te voeden? 
** Deze, en zo veele andere, byzonderheden , welke men vertelt wegens her voor- 
”, uitzigt der voflen, die haar wild op verfcheidene plaatfen verbergen, om het 
„ in tyden van behoefte vveêr te vinden, en zig n:et dien geborgen voorraad ver- 
IK Deel . G 
