DE B. ESCHRYVING DER DIEREN. 6i 
orn tot haar oosraerk te komen ; maar deze middelen verfcliillcn weinig in 
ge weetenfchappen, in welke de onderwerpen overeenkomftig zyn, gelyk de m- 
tuurlyke Hiflorie en de Ontleedkunde , beide behandelen zy debefchryvmg der 
wcndige deelen der dieren; ondertaflchen moeten de befchry vingen der l>acii«rlyke 
Hiftorie verfdiillen van die derOntleeders, omdat het onderwerp derNatimrlykc Hilto- 
rie niet juill; het zelfde als dat der Ontleedkunde is_. Maar djc zoude vooi eenc vreem- 
de ftelling konnen doorgaan , daarom is het noodig , dat ik de zaak verklaare. 
Indien men de Natuurlyke Hiftorie in alle de iiitgeftrekcheid befchouvyt, welke 
haare naam aan de hand geeft, wanneer zy haare gewoone paaien overlclireedt , is 
het zeker, dat deze weetenfchap alle de kundigheden bevatten zoude, welke ee.u- 
ge betrekking tot de dieren , planton en delfdoffen hebben: en in 
der dieren alleen zoude men de Ontleedkunde, Geneeskunde, Heel-en 
de vinden, en alle de konden, welke men omtrent de 
oeffent; alle deze weetenfchappen, iSj.. 
toriezyn, of liever eene famenraping van kundigheden onder d.n naam van IN x 
tuurlvkc idiftorie. Men zoude takjes en takken hebben, zonder dam, waar dezel- 
ve aan valt zyn, zonder wortel, die dezelve voedt; zulke eene onderfteljing zon- 
de zeer vreemd zyn : ook bevat de Natuurlyke Hidorie kundigheden die met bchoo- 
ren tot de Ontleedkunde , noch tot de Scheikunde, noch tot do Heelkunde , enz, 
maar die den Natuurkenner aandniden; daarom is het, dat deze weetenfchap zo 
onderfcheiden is , van die weetenfchappen en^ konden , welke van dezelve arhan- 
gen. Men zoude dit miflchien door omfchryvingen konnen betoogcn, maai dewyl 
dit foort van bewys altoos dubbelzinnig is , zullen wy den grond der wceienlchap 
inzien , en om ’er over te oordeelen , zullen wy het voorbeeld van de belchryymg 
der innerlyke deelen van de dieren neemen , in zo verre zy tot de Natiuirlyke ilis* 
torielcn tot de Ontleedkunde betrekking heeft ,• laacen wy nagaan in welken op- 
zigte zy van elkander verfchillen in de befchry ving van een onderwerp, dat aan 
beide gemeen is. , u • j 
De Onileeder ontleedt zyn onderwerp , de Natuurkenner gaat het na , en beide 
befchryven zy het. Ik merk hier de Ontleedkunde aan als afgelcheiden van de rhy- 
fiologie of natuurkundige Ontleedkunde, en als alleen de kunfi: van te ontlec- 
den in dezen zin ziet de Ontlecder het enkele onderwerp, dat hy voor (Mgcn 
heeft, tervvyl de Natuurkenner zig met zo veele Cjortelyke kenmerken 
houdt, als het onderwerp op zig zelven eigcnlchappen bezit; Iiy zocat in v, 
vooribrengzelen der Natuur, verlchil en gelykenis, dus de eene in het oog hou- 
dende verheit hv de andere nooit,- zy moeten alle een gedeelte van zyne kundig- 
heden uiemaaken , en bewyzen aan de Natuurlyke Hiilorie opleevereii. Deze wee- 
tenfchap gaat met eenen gelyken flap door de foorten , gedagten , beni en , en 
rvkcn, en haare grenzen zyn zo uitgebretd als de Natuur zelve. De (. ntlee- 
ti’r inteo-endeel houdt zig alleen aan zyn onderwerp, dat hy voor zig beert, hy 
b'fchouwt het in alle zyne deden, en dat met zulk eeneii aandagt, dat hy her 
onder zyn oog ziet aanaroeijen, en door het gediumg verdeden en weder ver- 
deden meent hy eene ^heele vvaereld te ontwinden. Dit onderwerp , zo uitge- 
ür<-kt iii alle zyne byzonderheden , wordt van eene atoote lutgearektheid in de be- 
fchryvin<y en houdt den Ontleedcr alken bezig; hy gebruik ’er alle zyne Icorll 
toe waar van de bewerkingen zo fyn en teder zyn , dat zy de grooifto fcherpzmmg- 
11 S 
