DE huisdieren. 73 
DE HUISDIEREN. 
menfch verandert den natunrlyken ftaat der dieren, door hen te 
K -pv ^ dwingen om hem te gehoorzaamen , en door hen tot zyn gebruik 
^ ^ te doen dienen: een huisdier is een flaaf, ^daar men zig mede ver- 
maakt, daar men zig van bedient, daar men misbruik van maakt, 
wien men verballert, wien men in andere landen overbrengt, en wien men van 
natuur zelve doet veranderen; terwylhet wilde dier, niet dan aan de Natuur ge- 
hoorzaamende, geen e andere wetten kent dan die der behoefte en der vryhei . e 
Hiftorie van een wild dier is dan bepaald tot een klein getal byzondcrneden , uit 
de eenvoudige Natuur voortgevloeid , daar de hiftorie van een huisdier integendeel 
liiamgeheld is uit alles , wat betrekking heeft tot de konfl; om het te temmen of t 
onder te brengen; en gelyk men niet genoegzaam weet, hoe veel invloed het 
voorbeeld, de dwang, dekragtder gewoonte, op de dieren kunnen hebben, en 
hunne beweegingen, hunne neigingen, hunne bepaalingen, veranderen, zomoethet 
oogmerk van een Natuurbefchouvver zyn hen nauwkeurig genoeg waar te neemen , 
om de byzonderheden te onderfcheiden , die van het inftiiikt of van de natuurlyke 
ingeeving afhangen, van de zulke die enkel van de opvoeding komen; hy moet 
nauwkeurig opneemen, wat hun wezendlyk toe behoort, en wat zy geleend heb- 
ben ; hy moet het geen zy doen onderfcheiden van ’t geen men hen doet doen , en 
nooit het dier met den flaaf, nooit het laftbeeftmet Gods fchepzel verwarren. 
De heerfchappy van den menfeh over de dieren is eene wettige heerfchappy, 
welke geene omwenteling kan verdelgen ; het is het gebied van den geeft over de 
ftoffe, het isnietflegts een regc der Natuur, eene raagt op onveranderlyke wetten 
gegrond, maar het is ook een gefchenk van God, waardoor de menfch de voor- 
treffelykheid van zyn wezen yder oogenblikkan bemerken; want het is niet om- 
dat hy de volmaaktfte, defterkfte, of debehendigfle, onder de dieren is, dat hy 
bevel over hen voert; zo hy niet dan de eerfte van dezelfde orde ware, zouden de 
tweeden zig vereenigen om hem het gebied te betwiften ; maar het is door de ver- 
hevenheid van Natuur dat de menfch gebiedt en regeert; hy denkt, en hierdoor 
is hy de meeller van wezens , die niet denken. 
. Hy is demeefter der ruuwe, der onbewerktuigde, lighaamen , die zynen wille - 
niets kunnen tegenftellen dan een loggen wederftand, welken zyne hand altoos 
te boven weet te'^komen en te overwinnen door hen tegen malkanderen te doen wer-. 
ken; hy is mèefter van de gewaflen, welken hy door zyne kloekheid kan ver- 
meerderen, verminderen, vernieuwen, van aart doen veranderen , verdelgen, of y 
in het oneindige doen toeneemen; hyis raeefter van de dieren, omdat hy niet 
flegts, even alszy, beweeging en gevoel heeft, maar omdat hy daarenboven het 
licht van zyne ziel, het voordeel van denken , heeft, oradathy de oogmerken zyner 
verrigtingen kent, en de middelen weet, waardoor hy die oogmerken kan berei- 
ken; omdat hy zyne daaden weet tebefticren, zyne werkingen met verftand te 
overleggen, zyne beweegingen te raceten, de flerkte door vernuft, en de fnelheid 
door het gebruik van den tyd te overwiunen. 
JV . Dal . L 
