r 
50 de NATUURLYKE historie, 
en eetiuftte hebben; dezelve is ondertuflchcn zo gevoelig in het paard, datmenzig 
daarvan by voorkeur boven het oog en het oor bedient ; om de tekenen van zynen wil 
aan ’t beelt te doen begrypen; de rainllebeweeging of de zagtfle drukking van het 
gebit is genoeg om hetzelve te verwittigen en te bepaalen, en dit werktuig van ge- 
voel heeft geen ander gebrek, dan zyne al te groote volmaaktheid zelve; die 
al te groote aandoenlykbeid moet gevierd en met voorzigtiglieid behandeld wor- 
den ; buiten dat zoude men het paard welhaafl: den bek bederven , door denzelven 
ongevoelig voor het gebit te maaken,- de zintuigen van het gezigt en gehoor zou- 
den aan zulk eene bederving niet onderhevig zyn, noch op die wyze verftompt 
kunnen worden,, maar waarlchynlyk heeft men nadeelen gevonden in het paard 
door deze zintuigen te beftieren, en het is daarenboven zeker, dat ‘de tekens, 
door middel van het gevoel overgebragt, veel meer uitwerking op de dieren 
hebben, dan die, welke hun door het oog of het oor medegedeeld worden; ook 
maakt de plaatfing of houding der paarden ten opzigte van hem, die dezelve be- 
rydt, de oogen ten dezen opzigte byna nutteloos, nademaal zy niet dan voor zig 
zien, en de tekens, welke men maaken raogt, niet zouden kunnen bemerken, 
dan door den kop om te draeijen;._en fchoon het oor een zintuig is waar door- 
men de paarden dikwils aanzecen leidt, fcbyiit het egter, datmen het gebruik van 
dit werktuig bepaald, en alleen voor de grove paarden gelaaten heeft, naardien 
men in de mané^, die men als de volmaaktfte School van opvoeding voordepaar^ 
den moet aanracrken, tot dezel ve byna niet fpreekt,. en het Ichynt zelfs niet te moe- 
ten blyken, dat men hen befliert; inderdaad als zy wél geoeffend zyn is de minde 
drukking der dijen, de zngtfte beweeging van ’t gebit, genoeg om hen te leiden, de 
fpooren zelfs zyn nutteloos, of men bedient zig ten minfen daar niet van dan 
om hen tot geweldige bevveegingen te dwingen ; en wanneer het door de lomp- 
heid van den ruiter gebeurt, dat hy, terwyl hy ’t paard de fpooren geeft, den teu- 
gel inhoudt, zo moet het paard zig van den eenen kant aangezet, en van den an- 
deren weerhouden, voelende, noodwendig buitelen door zig op te geeven, 
zonder uit zyne plaats te komen. 
Men geeft, door middel van den tengel, eene voordeelige houdingaan het hoofd 
van ’t paard, men verheft her, men plaatll het zo als het moet zyn,. en het 
kleinfte teken , of de geringde beweeging van den ruiter, is genoeg om het paard zyn 
verfchillende gangen te doen ncemen; de natuurlykde gang is miffehien de draf, 
maar de flap, en zelfs de galop, zyn minder vermoeijend voor den ruiter, en het 
zyn ook die wyzen van loopen , welke men zig meed bevlytigtte volmaaken. Wanneer 
het paard zyn voorden poot opligt om te gaan , moet die beweeging met doutheid 
en gemaklykheid gefchiejen en de knie moet genoeg gebogen zyn' hm opgeligte 
been moet fchynen een oogenblik opgehouden te worden, en als het beed dtn ne- 
derzet moet het vad en gelykelyk op de aarde komen , zonder dat het hoofd eeni- 
gen induik van deze beweeging kryge ; want als dc poot fchielyk nedervalc, en 
het hoofd terzelfder tyd zakt , is dit gemeenlyk om het ander been fchielyk by te 
fpringen , het welk de'rhalven toont, dat één been niet in daat is om -den gelieelen 
lad van ’t ligliaam een oogenblik rudig te draagen ; dit is een zeer groot gebrek, 
zo wel als dat van den voet buiten-of binnen-waarts te draagen, want hy valt in die 
zelfde rigting neêr ; men moet ook verdagt zyn , dat wanneer hy op den enkel deunt, 
©f over de koot dagt, dit een teken van zwaltheid is ; of op de, voorhoef draagt , 
