104 
DE N A T U U R L y K E Hl S T 0 R T E, 
knrnen kwetfen , en zelfs gevaarlyk kwetfen; het gebeurt zomtyds, datdehengfl: 
jn de koppeling het werk der voortteelingnietvolbEengt , en dat hy van de merrie 
afgaat, zonder haar iets te laaten ; men moet derhalvenacht geeven, of in de laat- 
11 e cogenblikken der koppeling de ftomp van den ftaart des Ipringhengfts eenezeke- 
le diaeiende bewceging hebbe, dewelke de uitwerping van het zaadvogt altoos 
vergezelt? zo hy het werk verrigt heeft, moet men hem de koppeling niet laaten 
herbaalen , men moet hem integendeel aanftonds naar den (lal leiden, en hem daar 
tot den tweeden dag laaten ; vvant (choon een goede hengft, driemaanden lang, 
welken de Iprirgtyd aanhoudt, dagelyks eene merrie dekken kan, is het egter 
heter hem n eer te vieren, en hem alle twee dagen maar dén merrie te geeven; 
hy zal dus minder verfpillen en meer voortbrengen. In de eerde zeven dagen zal 
men hem dan opvolgclyk vier verlcheidcne merries geeven, en op den negen- 
den dag zalmen de eerite weder by hem brengen, en zo met de andere, zolang 
als zy togdgblyven; maar zodra ’er e'éne onder is, welker hitte ophoudt, zal 
men daar eene nieuwe voor in de plaats (lellen, om haar op liaare beurt ook alle 
negen dagen te laaten dekken; en gelyk ’er verfcheiden zyn, die reeds op de eer- 
de, tweede, of derde reize vatten, zo rekent men, dat een fpringhengft dus 
beftierd, vyfiien of agttien merries kan dekken, en tien of twaalt veulens vóórt- 
brengen in de drie maanden, dat deze oeflening duurt. De hoeveelheid van zaad- 
vogt is in deze dieren zefcr^jroot, en zy (lorten dat zeer rykelyk in de koppe- 
ling: men zal in de befebryving de groote ruimte zien van de bewaarvaten, 
die het bevatten, en de bedenkingen , welke die nitgeftrektheid en de gedaante 
dezer bewaarvaten verlchaflen. In de merries gefchiedt ook eene uitwerping, of 
liever eene uitdrupping, van het zaadvogt geduurende den tyd dat zy togtig zyn, 
want zy laaten een kleverig en witagtig vogt, dat men haare togtjgheid noemt, 
uitloopen, en zodra zy bevrngt zyn, 'houdt dit op ; het is dit vogt. ’t wellc de 
Grieken dc hipponmnes der merrie genaamd hebben , en waar van zy beweer- 
den, dat men minre-dranken kon maaken, vooral om een paard dol van liefde te 
doen worden; éezehjppmanes ganfeh verfdiillende van die, welke men in de 
■bekleedzels van het veulen vindt, waarvan de Hr. Daübenton (o) de natuur, 
den oorfprong, en de plaatfing, de eerfte gekend, en zowel befchreeven , heeft; 
dit vogt ’t welk de merrie uitweipt, is het zekerde teken haarer togtigheid, 
maar men bemerkt dezelve ook aan de zwelling van het onderft der teel-deelen , 
en aan het menigvuldig grinneken van de merrie, die in dezen tyd by hengften 
pcogt te komen: nadat zy door den bengfl gedekt is moet men haar eenvoudig naar 
de vfeide brengen, zonder eenige andere voorzorg. Het eerfte veulen van eene 
merrie is nooit zo geftoffeerd als die, welken zy in het vervolg voortbrengt; dus 
zal men bedagt zyn cm baar voor de eerde reis een zwaarer hengft te geeven, 
om het gebrek van groeijing door de grootte van de geftalte zelve te vergoeden ; 
men moet ook wél acht geeven op het verfchil of de wederkcerigheid der (iguuren 
van den hengft en de merrie, om de gebreken van den een door de volmaakthe- 
den der andere tc verhelpen, cn vooral cm nooit kwalyk gcevenredigde koppelin- 
gen te maaken , gelyk als van een kleinen hengft met eene groote merrie, en van 
een groeten liengll: met eene kleine merrie, omdat het voonbrengzel dier koppe- 
_(«) Zie ks Mhnm-es ie l'yicadémie des Sciences, Ao. 1751 . 
