V A N HET PAAR D. 
fing klein of kwalyk geëvenredigd zoude zyn: oni de fchoone Natuur te naderen 
nioet men trapsgewyze en by fchaduwingen voortgaan; men moet, by voorbeeld, 
aan eene al te dikke merrie een gevulden maar fynen liengft geeyen, aan eene klei- 
ne merrie een hengfl; , die wat grooter is dan zy ; aan een merrie die zig van vo- 
ren kwalyk voordoet een hengft die een fracijen kop en hals heeft, enz. 
Men heeft opgemerkt, dat ftoeterijen in drooge en ligte gronden aangelegd, fj- 
bere,Iugtige, en ftcrke, paarden voortbragten, met wél gezenuwde pootcn en eenen 
harden hoef, tcrtvyl zy in vogcige plaatfen en in de vetlle weiden , bykans allen een 
zwaarenkop, dik lighaam, zwaare pooten,.flegte hoeven en platte voeten heb- 
ben: dat verfchil komt van het verfchillcnd klimaat cn voedzel, het welk men lig- 
telyk begrypen kan; maar het geen moeijelyker te begrypen, en egter van nog 
meer belang is, dan alles wat wy gezegd hebben, bedaar hierin, dat men de raden 
moet kruifen, zo men dezelve wil beletten te ontaarten. 
Daar is een algemeen Prototypus, een eerd bewerp of modél, in de Natuur, 
waar naar yder individu geheeld wordt , maar het welk zync bedaanlykheid kry- 
sende door de omftandigheden fchynt te verbafleren of volmaakter te worden, zo- 
dat ’er met betrekking tot zekere hoedanigheden, eene vetfeheidenheid in de op- 
volging der individu’s plaats heeft, die grillig fchynt, maar terzelfder tyd eene 
llandvaffigheid in de geheele foort heeft, die verwonderlyk is: het eerlle dier, het eerde 
paard by voorbeeld, is het uitwendig model en de inwendige vorm ge, weeft, waar 
naar alle de paarden, die geworpen zyn , allen die beftaan , en allen die geworpen 
zullen worden , geformeerd zyn ge weeft; maar dar modél, daar wy niet dan dc 
kopijen van kennen, heeft, terwyl het zyne gedaante mededeelde en zig verme- 
nigvuldigde, veranderd, veibafterd, of volmaakt, kunnen worden: het oorfpronke- 
lyk afdrukzel beftaat in zyn geheel in elk individu; maar fchoon ’er millioenen van 
zyn, is geen dier individu’s egter geheel gelyk aaneen ander individu, en byge- 
Völg niet aan het modél, waarvan hy t afdrukzel draagt: dit vei'fchil, t welk 
toont, hoe verre de Natuur af is van iets volftrekt te doen, en hoe vecle Êhadu- 
wingen zy in haare werken weet te brengen, vindt men in de menfchelyke fnort, 
ih die van alle de dieren , van alle de gewaden , in één woord van alle wezens , 
die zrg hervoortbrengen ; en ’t geen zig hierin zonderling vertoont, is, dat het 
modéi van het fchoone en van het goede over de geheele aarde verfpreid is, en 
dat ’er in elk klimaat ftegts een deel van beftaat, ’t welk fteeds verbaftert, ten zy 
men hel vereeni'^e met een ander gedeelte verder weg genomen ; zodat men, om 
goede graanen, "goede tuinvrugten, fraeije bloemen , enz, te hebben , de zaaden 
moet venviffelen, en dezelve nooit zaeijen in den grond, die hen heefn voortge- 
btagt; cn op dezelfde wyze moet men, om fraeije paarden ,■ goeifc honden, enz, 
te hebben, aan de wyfjes des lands vreemde mannetjes, en weacrkeeng aan üc 
mannetjes des lands vreemde wyfjes geeven; buiten dat ontaarten de graanen , de 
bloemen, de dieren, of liever zy neenien zo veel van het klimaat ovci, dat de 
ftof de overhand krvgt over de gedaante eh dezelve fchynt te verbakeren : het af- 
drnkzel blyft, maar misvormd door alle de trekken, die .aan het zelve niet we- 
zendlvk en oorfpronkelyk behooren; indien men de raflen daarentegen vermengt, 
inzonderheid zo men die altoos met vreemde ralTcn vernieuwt, fchynt de geftake 
zig te volmaaken, de Natuur zig te verheffen, en alles te geeven vvdt zy goed en 
vouitteffelyk kan voortbrengen. . 
V 
