\ 
I 
VAN HET PAARD. 119 > 
rigten bindt men hunne pooren met touwen, men werpt hen op den ruo-, men 
opent den balzak met een fiiymcs, men haalt ’er de zaadbalien uit, men %dt de 
vaten , die daar op uitloopen , en de banden , daar dezelve aan valt zitten , af, en 
na dit alles weggenomen te hebben üuit men de wonde, en men draa-rt zoro- 
om het paard tweemaal daags, veertien dagen lang, in ’t wed te brengen "of^ 
het dikwils met frifch water te betten, en het, geduurende dezen tyd, te vo’eden 
met zemelen, m veel water beflaageii, om het te verfrilfchen : deze bewerking 
moet in den voortyd of in den herfft gefchieden, de grootte hitte en de grooce 
koude zyn daar even nadeelig voor : wat den ouderdom betreft op welken zy 
verrigt mag worden , daar omtrent zyn verfchillende gebruiken, in zomniifï'e Pro* 
vintien ruint men dehengften reeds ais zy een jaar of agttien maanden oi?d zyn, 
zodra de zaadballen zig diiiddyk vertoonen, maar het algerneenft en beft gebruik 
IS van hen niet te fnyden dan op de twee, en zelfs op de drie, jaar, omdat zy , zo 
men hen wat lanter fiiydc, wat meer van de hoedanigheden der mannelyke fexe 
behouden. Poiniüs (0) zegt, dat de melktanden niet uitvallen by een paard, ’t 
welk men gemind heeft voor dat zy uitgevallen waren j ik heb gelegenheid gehad ‘ 
om dat na te gaan , en ik heb het Huk niet waar bevonden : de melktanden vallen 
even eens uit aan de jonge gelheedeii als aan de jonge ongefneeden paarden j en 
het is waarfchynlyk , dat de Ouden gewaagd hebben deze byzonderheid als zeker ■ 
optegeeyen, omdat zy dezelve oordeelden gegrond te zyn op de overeenkomfl; ' 
van het afvallen der hoornen van het hert, dén reebok, enz, die inderdaad niet 
atvallen als het dier gefiieeden is geweeft: voor het overige heeft een ruin o-cen 
vermogen meer om voort te teclen, maar hy kan nog koppekn, en men heeft daar ’ 
voorbeelden van gezien. - 
De paarden, van welk hair zy wezen mogen, ruijen, gelyk bykans alle ande- ‘ 
re dieren met hair bedekt, en dat ruijen gefchiedt eens ’s jaars, gemeenlyk in den ^ 
voortyd , en zomtyds in den Iierfll ; zy zyn dan zwakker dan op andere tyden , ^ ' 
men moet hen vieren, zorgvuldig oppaflen , eu wat rykelyker voeden : daar zyn ■ 
ook paarden die van hoeven ruijen; dut gebeurt inzonderheid aan hun, die in * 
natte en moeraflige landen, gelyk Hollanden Friesland, zyn opgevoed. 
De ruinen en merries gimneken minder dan de hengllen , zy hebben ook een minder ^ 
volle en minder zwaare flem : men kan in allen vyf verfchillende grinnekingen , tot 
verfchillende harrstogten betreklyk , onderfcheiden ,• de grinnekiiig van vrolykheid , • 
waarin de ftem zig vry lang laat hooren, klimt, en eindigt, met Ichcrper toonen; > 
het paard (laat terzelfder tyd agter uit, maar lugtig, en zonder dar het bedoelt te ' 
treden; de grinnekiiig van het verlangen, ’t zy van liefde, ’t zy'vm verknogt- 
heid, 'waarin het paard niet agter uiiflaat, en de ftem zig lang doet Iioorcn, en ' 
eindigt met zwaarer toonen ; degrinneking van den toom, geduurende welke het ' 
paard op eene feller wyzc en met oogmerk om te treffen , agter uitflaat , is zeer 
kort en fcherp ; die der vrees, geduurende welke het ook agter uitflaat, is niet ^ 
veel langer dan die des toorrs, de ftem is zwaar, hsefch, en fchynt gehed uit de ' 
neusgrtèn te komen, dit grinnekcn is vry gelyk aan het brieftcheii van een leeuw" ’ 
dat van de fmart is minder grinneken, dan zugten of fniiiven van bezettim*' het ^ 
welk met cene. zwaare ftem gefchiedt, en de beurtelinglche beweegiogénderadem- 
PuNiüs .H 0 .- Nat, in 8. Paris 1685. Tom. II. lih, II, §. 74. pag, 5^3,. . 
