I2I 
VAN HET PAARD. 
dan het eet , fteekt den mond en den neus fchiclyk en diep in ’t water, dat het overvloe- 
dig inhaalt door de enkele beweeging van doorzwelging ,• maar dit zelfs verpiigt het 
dier om in éénen adem te drinken, terwyl de hond op zyn gemak ademt onder het 
drinken : dus moet men den paarden ook de vryheid gceven , om met verfcheidea 
hethaalingen te drinken , inzonderheid nadat zy geloopen hebben , als wanneer 
de beweemng der ademing kort en fchielyk is : ook moet men het water niet al te 
koud laaten drinken, omdat het, behalven de buikfnydingen, welke het koude wa- 
ter hun dikwils veroorzaakt, ook meermaalen gebeurt, dat zy, door de noodzaak- 
lykheid, waarin zy zyn om de neusgaten daar in te fteeken, zig den neus verfty- 
ven, verkouwd worden, en miflchien de beginzels opdoen van die ziekte, waar 
aan men den naam van troes, of droes, of dampigheid gegeeven heeft, en die 
de allerergfte voor deze foort van dieren is ; want men weet fints korten tyd , dat 
de zitplaats dier kwaaie in het fnotvlies is; de Hr. delaFosse, hoeffmit van des 
Koniiiffs paarden j heeft het eerft de waarheid hier van duidelyk aangetoond j en hy 
heeft, ingevolge dier overtuiging, dat het fnotvlies de zetel der droefigheid is, 
gezogt om de paarden daar van te geneezen door hen te trepaneeren, of eene ope- 
ning in het bekkeneel te maaken; men moet dit ongemak derhalvcnals eene waare 
verkouwdheidaaiimerken, die na verloop van tyd eene ómfteeking in dat vlies 
veroorzaakt : terwyl aan den anderen kant , ^ de Reisbelchry vers , die e^^ vry breed 
verflag geeven van de ziekten der paarden in heete landen, gelyk Arabie, Perfie, 
Barbarije, niet zeggen, dat de droefigheid daar zo gemeen is als in de koude landen; 
dus meen ik met ^ond te mogen giffen, dat eene van de oorzaaken dier ziekte de 
koude van het water is, omdat deze dieren verpiigt zyn den neus en de neusgaten daar 
in te fteeken, en een vry langen tyd in te houden, en ik vermoede, dat men het 
kwaad zoude voorkomen met hun nooit koud water te geeven , en altyd de neusgaten 
af te droogen , nadat zy gedronken hebben. De ezels, die de koude veel meer dan de 
paarden vreezen, en die hen doorliet inwendig raaakzelzo veel gelyken, zyn aan 
de droefigheid minder onderworpen, hetwelk miffehien alleenlyk hier van komt, om- 
dat zy op eene verfchillende wyze van die der paarden drinken; want in plaats van 
mond en neus diep in ’t water te fteeken , raakeu zy het maar even met de lippen aan. 
Ik zal van geene andere ziekten der paarden fpreeken ; ik zou de Natuurlyke 
Hiftorie te verre uitftrekken, zo ik by de Hiftorie van het dier die zyner ziekten 
voegen wilde : ik kan egter de Hiftorie van het paard niet eindigen zander ray te 
beldaascn, dat men de gezondheid van dit nuttig en waardig dier tot hier toe over- 
gelaaten heeft aan de behandeling, en gebruiken , veeltyds blind en onberedeneerd, 
van lieden zonder kundigheden of oordeel: de Geneeskoiift, welke de Ouden 
Medicina ^etcrinaria of de Vee-Geneeskoiift noemden , is onder ons nauwel^ts 
bv den naam bekend: ik ben verzekerd, dat, zo eenig Geneesheer zyne oeffe- 
ning'“n naar dien kant rigtede, en deze ftudie tot zyn voornaam voorwerp ftclde, 
hv in de allergelukkigfte gevolgen welhaaft vergoeding van zynen arbeid vinden, 
en zig over die keuze geluk wenfdien zoude; dat hy zig niet flegts zou vérry- 
ken maar ook, welverre van zig te verhagen, zeer veel roem en aanzien win- 
nen’ en deze Geneeskonft fteunt minder op giffmgen, en is gemaklyker te oef- 
fcne'n dan de andere: lietvoedzel, de leevenswyze , de invloed dor aandoeningen , 
alle de oorzaaken , in dén woord , die tot de ziekten medewerken , zyn veel een- 
Vüudi'^er in het dier dan in den menfcli : de ziekten moeten derhulven ook rain- 
//>’■. Deel. Q 
f 
